Phong tục lạ ngày Tết của các dân tộc Việt Nam

Ngày cập nhật 03/10/2016 10:36 AM - 5.005 lượt xem

Tết là thời khắc thiêng liêng chuyển giao giữa năm cũ và mới, thời điểm trọng đại nhất trong vòng quay bất tận của vũ trụ.

 
Đất nước Việt Nam có 54 dân tộc anh em với những phong tục đón Tết độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của từng tộc người.
 
Dù các phong tục đón Tết có khác nhau nhưng đều hướng tới một ý nghĩa tốt đẹp chung nhất là cầu mong Năm Mới được ấm no, hạnh phúc, mùa màng tốt tươi, gặp nhiều may mắn.
Cùng WETREK.VN tìm hiểu thêm một số phong tục Tết của các dân tộc tại Việt Nam.
 
 
Người Mường với tục thờ cúng ngày Tết
 
Đối với người Mường, Tết Nguyên Đán là cái Tết quan trọng nhất, to nhất trong năm. Trong dịp Tết, mỗi nhà tổ chức một bữa cơm thịnh soạn nhất để dâng tổ tiên và thần thánh, bữa đó gọi là làm Tết.
 
Bữa làm Tết có thể làm cỗ dâng tổ tiên bằng thịt gà hoặc thịt lợn, xôi, rượu và các đồ lễ khác. Gia đình nào có cả một con lợn thịt trong dịp Tết thì được coi là ăn nên làm ra, tổ tiên vui mừng, con cháu hoan hỉ, cỗ bàn đầy đặn, cửa nhà sáng sủa.
 
Trong một mâm thờ thường có các lễ vật như bánh chưng và mật, rượu chai, cơm nếp, thịt luộc, chả rang và dồi, quếch, một ít tiền, một bát nước lã, trầu cau, mắm muối. Món thịt được bày trên một mảnh lá chuối khoảng 30cm x 40cm. Gia chủ chọn đủ miếng trong một con lợn để bày vào mảnh lá chuối này.
 
Sau khi mâm cỗ đã soạn đủ món được bưng lên đặt vào bàn thờ. Thông thường, bàn thờ tổ tiên được đặt 3 mâm: mâm ngoài cùng thờ bố mẹ, mâm thứ hai thờ ông bà, mâm thứ ba (trong cùng) thờ cụ kỵ.
 
Các vị trí đặt đồ thờ có thể ở trong nhà hay ngoài sân. Khi các mâm lễ được đặt vào vị trí, thầy cúng bắt đầu thực hiện khấn lễ. Đầu tiên, ông xướng tên và nơi ngự của các vị được thờ và lạy từng vị một; tiếp đó là phần trình bày lý do mời và dắt các vị về tận nhà chủ thờ.
 
Sau khi các vị đã an tọa, thầy cúng cùng tất cả con cháu trong nhà lạy chào tổ tiên và thần thánh. Sau thủ tục lạy chào, thầy cúng bắt đầu khấn dâng; dâng đủ 10 tuần cơm rượu thì được coi là các vị đã thật sự no say; rồi xin mời các cụ đứng dậy thu dọn đồ đạc trở về nơi ngự; con cháu lại xin được “rút mâm lui, lùi mâm xuống”, hưởng lộc của các cụ.
 
Mâm cỗ bày ăn gồm tất cả các món có trong mâm thờ và thêm món ớt, món nộm thịt thủ lợn, các loại rau đắng đồ, măng đắng đồ. Trước khi ăn, con cháu xếp hàng lạy kính các bậc cha mẹ, ông bà.
 
Người già đứng lên nói lời chúc cho con cháu sang Năm Mới mạnh khoẻ, làm ăn giàu có. Sau khi đã ổn định chỗ ngồi các mâm - tiếng Mường gọi là “buông cỗ” là thủ tục chào chúc tốt lành, mọi người mời nhau uống rượu, mời ăn các món lần lượt từ món rau đắng đồ đến món thịt luộc.
 
Sự mời mọc diễn ra liên tục suốt cả bữa cỗ, gần như là mỗi lần gắp là một câu hát thường dang, bọ mẹng, hát ví, mo, kể chuyện tình... làm bữa ăn thêm hoan hỉ. Sự nhiệt tình của mọi người đem lại niềm vui cho các thành viên trong gia đình. Tất cả đều thể hiện một ước vọng mong muốn một Năm Mới nhiều hạnh phúc và may mắn cho mọi người.
 
Tết của người Mông
 
Người Mông có một hệ lịch riêng, vì vậy Tết của họ vào khoảng cuối tháng 11 đầu tháng 12 Âm lịch. Tuy nhiên, ngày nay, đa số đồng bào Mông đã ăn Tết Nguyên đán như người Kinh, chỉ trừ một bộ phận nhỏ người Mông ở Mộc Châu vẫn duy trì song song Tết theo hệ lịch riêng của họ.
 
Như người Kinh, khoảng 25, 26 tháng Chạp, mọi người bắt đầu nghỉ ngơi chuẩn bị đón Tết. Với người Mông, 3 món không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết là thịt, rượu và bánh ngô. Tuy nhiên, họ không đón Giao thừa như người Kinh.
 
Tối hoặc giữa đêm 30, mỗi nhà đều phải làm lễ cúng "ma nhà" (tổ tiên) bằng một con lợn sống, một con gà còn sống (phải là gà trống tơ). Sau khi cúng xong, đem lợn và gà đi giết thịt, rồi cúng một mâm thịt chín. Sau đó mới được ăn và uống rượu đến khi nghe thấy tiếng gà gáy đầu tiên. Đối với họ, tiếng gà gáy sáng sớm của mùng Một mới đánh dấu một Năm Mới bắt đầu.
 
Bên cạnh đó, lễ hội Sải Sán hay Gầu Tào (hội cầu phúc) trong ngày Tết là lễ hội lớn nhất trong năm và thể hiện nét văn hóa đặc trưng không thể thiếu của người Mông. Lễ hội này thường diễn ra vào ngày mùng Hai của Năm Mới nhằm tạ ơn tổ tiên về mùa màng, súc vật, cầu cho con cháu đầy đàn.
 

Tết của người Cơ Tu
 
Người Cơ Tu thường ăn Tết sau vụ thu hoạch, họ mở hội vui chơi trong ngày lễ cúng thần lúa gọi là Tết Progiêrâm, đây là lễ lớn nhất trong năm.
 
Trước Tết một tuần, dân làng thường tổ chức đi bắt cá tập thể ở những con sông lớn. Họ ngâm các loại trái, vỏ, rễ cây làm cho cá bị say tự động nổi lên mặt nước rồi tha hồ bắt.
 
Thực phẩm của người Cơ Tu trong ngày Tết chủ yếu là món ăn do đồng bào tự tay làm ra như nếp, lúa, sắn, ngô. Rượu cần và rượu tà vạt là thứ không thể thiếu trong ngày Tết của họ.
 
Ngoài việc ủ rượu, phụ nữ Cơ Tu còn lo giã nếp, hái lá đốt để làm bánh sừng trâu, nấu nhiều cơm lam để ăn và đãi khách.
 
Ngoài ra, đồng bào Cơ Tu còn làm thêm món Za zá - món ăn được xem là đặc trưng của dân tộc. Họ dùng các loại rau, măng, lá môn, chuối xanh, thịt rừng hoặc cá, ếch nhái... trộn lại với nhau rồi cho vào ống nứa tươi và đốt lửa bên ngoài. Đây là món ăn dùng nhắm với rượu tà vạt.
 
Bên cạnh việc chuẩn bị nhiều món ăn, người Cơ Tu còn tổ chức các hoạt động văn hóa vui chơi như lễ hội đâm trâu, đánh cổng chiêng, nhảy điệu Za zá - điệu múa thiêng trong nghi lễ hiến sinh của người Cơ Tu, thể hiện sự vui mừng, lòng biết ơn đối với thần linh.
 
Người Thái với tục gọi hồn ngày Tết
 
Thông thường ngày 25 tháng Chạp là phiên chợ cuối cùng, lớn nhất trong năm của người Thái. Sau vài ngày dọn dẹp nhà cửa, tối 29 người Thái bắt đầu gói bánh chưng. Ngoài bánh chưng như của người Kinh, người Thái còn có thêm một loại bánh chưng màu đen.
 
Để làm bánh chưng, họ đốt rơm, lấy tro giã lẫn gạo nếp rồi sàng sạch muội tro mà vẫn giữ được màu đen. Sau lễ cúng Giao thừa tối ngày 30, mọi người uống rượu suốt đêm và canh cho nhang khói trên bàn thờ tổ tiên cháy liên tục. Nhà nào có chiêng, cồng thì mang ra gõ tại nhà.
 
Một phong tục không thể thiếu trong ngày Tết của người Thái là tục gọi hồn. Thường vào tối 29 hoặc 30, mỗi gia đình thịt hai con gà, một để cúng tổ tiên, một để gọi hồn cho mọi người trong nhà.
 
Đầu tiên, người cúng (thường là thày cúng) lấy một cái áo của mỗi người trong gia đình, bó lại một đầu với nhau, vắt lên vai, tay cầm một cây củi đang cháy, mang ra đầu làng gọi hồn hai ba lần, sau đó về chân cầu thang lại gọi một lần nữa. Xong việc, thầy cúng đích thân buộc một sợi chỉ đen vào tay mỗi thành viên gia đình để trừ tà.
 
Tết của người Dao đỏ
 
Vốn có bản sắc văn hóa riêng biệt và độc đáo, nên Tết của người Dao đỏ cũng mang nhiều nét đặc trưng cho đời sống văn hóa tinh thần của dân tộc mình. Đến nay, dù đời sống đã phát triển hơn về mọi mặt, song đồng bào người Dao đỏ vẫn giữ được những phong tục đón Tết truyền thống.
 
Cũng giống như người Kinh và nhiều dân tộc khác, người Dao đón Tết cổ truyền theo lịch âm. Khoảng ngày 20 tháng Chạp, hầu hết các gia đình đều gác lại công việc làm ăn để chuẩn bị đón Tết.
 
Người Dao đỏ cũng có tục cúng ông Công, ông Táo như người Kinh, nhưng họ không cúng vào ngày 23 tháng Chạp mà làm chung với lễ cúng tất niên. Trong mâm cỗ, ngoài bánh chưng, loại bánh gù đặc trưng của người Dao, thịt lợn, thịt gà, rượu, thường có thêm đĩa bánh dày hoặc bánh nếp gói trong lá chít.
 
Người Dao đỏ không tự làm lễ mà mời thầy cúng hoặc những người lớn tuổi có uy tín trong cộng đồng. Trước sự có mặt đông đủ của mọi thành viên trong gia đình, thầy cúng thay mặt gia chủ làm lễ cúng giải hạn, để xua đi tất cả những điều rủi ro, không may mắn trong năm cũ.
 
Và mời “ma nhà”, gồm có ông bà, tổ tiên và những người đã khuất, về ăn Tết, cầu xin sức khỏe, may mắn và sự bình an cho tất cả mọi người, xin cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, trâu bò lợn gà khỏe mạnh./

-Sưu tầm-
 
Chia sẻ bài viết:
Showroom
Bài viết cùng chuyên mục
Cập nhật hướng dẫn người dân các tuyến đường và lộ trình diễu binh diễu hành kỷ niệm 80 năm cách mạng tháng tám và quốc khánh 2/9

Cập nhật hướng dẫn người dân các tuyến đường và lộ trình diễu binh diễu hành kỷ niệm 80 năm cách mạng tháng tám và quốc khánh 2/9

Sự kiện A80 – Lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9/2025 sẽ diễn ra với chương trình diễu binh, diễu hành quy mô lớn tại Hà Nội, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách. Để bảo đảm an toàn giao thông và hạn chế ùn tắc, thành phố đã công bố lịch phân luồng giao thông A80 với thời gian cấm đường cụ thể, danh sách các tuyến phố bị ảnh hưởng và hướng di chuyển thay thế. Bài viết dưới đây trên WeTrek sẽ tổng hợp chi tiết lịch trình diễu binh A80, phương án phân luồng, tuyến đường cấm – hạn chế và những lưu ý quan trọng cho người dân.
Bí Kíp Trekking Blao Bảo Lộc từ A - Z: Chốn Bình Yên Ngay Giữa “Vùng Đất Đại Ngàn” Tây Nguyên

Bí Kíp Trekking Blao Bảo Lộc từ A - Z: Chốn Bình Yên Ngay Giữa “Vùng Đất Đại Ngàn” Tây Nguyên

Khám phá B’Lao Bảo Lộc – chốn bình yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Hướng dẫn trekking, lịch trình, đồ dùng cần mang, cung đường đẹp và ẩm thực địa phương từ A-Z.
Chư Bluk - Hành trình khám phá “dòng chảy hóa đá” giữa đại ngàn Tây Nguyên

Chư Bluk - Hành trình khám phá “dòng chảy hóa đá” giữa đại ngàn Tây Nguyên

Nếu bạn đang tìm kiếm một điểm trekking mới mẻ, vừa mang tính phiêu lưu mạo hiểm, vừa đậm chất địa chất kỳ thú, thì Chư Bluk - hệ thống hang động dung nham dài nhất Đông Nam Á, sẽ là cái tên đáng để bạn xếp đầu danh sách. Nằm lặng lẽ giữa núi rừng Tây Nguyên hoang sơ, Chư Bluk không chỉ là một điểm đến, mà là hành trình ngược dòng thời gian, bước vào lòng đất đỏ bazan, nơi từng có một ngọn núi lửa cổ đại hoạt động hàng triệu năm trước.
Cẩm nang khám phá Vườn quốc gia Nam Cát Tiên

Cẩm nang khám phá Vườn quốc gia Nam Cát Tiên

Khám phá Vườn quốc gia Nam Cát Tiên với nhiều hoạt động hấp dẫn như trekking rừng nguyên sinh, xem thú hoang dã ban đêm, đạp xe xuyên rừng. Cùng WeTrek tìm hiểu các cung trekking và lưu ý cần thiết để có chuyến đi an toàn, trọn vẹn.
Trekking Tà Đùng - Hành trình xuyên rừng ngắm “ Vịnh Hạ Long trên cạn” hùng vĩ nhất Tây Nguyên

Trekking Tà Đùng - Hành trình xuyên rừng ngắm “ Vịnh Hạ Long trên cạn” hùng vĩ nhất Tây Nguyên

Trekking Tà Đùng - hành trình hòa mình vào thiên nhiên hoang sơ, chinh phục "Vịnh Hạ Long" hùng vĩ nhất Tây Nguyên và chiêm ngưỡng hồ Tà Đùng kỳ vĩ với hàng chục hòn đảo nổi. Lịch trình chi tiết, kinh nghiệm chuẩn bị và những điểm đến không thể bỏ qua.
Top 5 Phụ Kiện Cắm Trại Nhất Định Phải Có Cho Gia Đình Cắm Trại

Top 5 Phụ Kiện Cắm Trại Nhất Định Phải Có Cho Gia Đình Cắm Trại

WeTrek gợi ý Top 5 phụ kiện cắm trại thiết yếu cho gia đình đến từ Snowline - thương hiệu outdoor nổi tiếng đến từ Hàn Quốc, lựa chọn lý tưởng cho các chuyến cắm trại, glamping, hay picnic cuối tuần cùng gia đình. Gọn nhẹ - tiện lợi - siêu bền giúp nâng tầm phong cách không gian sinh hoạt ngoài trời một cách gọn gàng và thẩm mỹ.
x
Nhập số điện thoại của bạn để tiếp tục
Nhập mật khẩu 4 chữ số được gửi đến
hoặc