Cảnh cắt xen (Cutaway Sequence) là gì?

Cảnh cắt xen (Cutaway Sequence) là một kỹ thuật dựng phim cơ bản. Bạn chèn một đoạn phim ngắn, khác biệt vào giữa một cảnh quay đang diễn ra. Cảnh này thường không chứa nhân vật chính nhưng liên quan trực tiếp đến câu chuyện hoặc bối cảnh. Nó giúp người xem hiểu rõ hơn về không gian, thời gian hoặc cảm xúc mà cảnh quay chính không thể hiện hết.

Đối với người làm phim outdoor, đây là công cụ kể chuyện hiệu quả. Nó biến một video hành trình đơn thuần thành một câu chuyện trực quan có chiều sâu. Thay vì chỉ quay cảnh bạn đang đi trekking, bạn có thể chèn cảnh một bông hoa đỗ quyên nở rộ, một vũng bùn lầy, hoặc toàn cảnh thung lũng mây từ flycam. Những chi tiết nhỏ này làm video của bạn sống động hơn.

Trong nhiếp ảnh và quay phim ngoài trời, Cảnh cắt xen giúp bạn kể một câu chuyện hoàn chỉnh hơn về chuyến đi. Nó không chỉ cho thấy bạn đã làm gì, mà còn cho thấy bạn đã trải nghiệm điều đó như thế nào.

• Thêm bối cảnh và thông tin: Một cảnh cắt xen quay bản đồ trekking, la bàn, hoặc màn hình GPS cho người xem biết vị trí và hướng đi của bạn. Cảnh quay bầu trời đầy mây báo hiệu một cơn mưa sắp tới, giải thích tại sao bạn phải mặc áo mưa trong cảnh tiếp theo.
• Nhấn mạnh chi tiết: Quay cận cảnh đôi giày trekking bám đầy bùn đất thể hiện sự vất vả của cung đường. Một cảnh quay giọt mồ hôi trên trán cho thấy nỗ lực leo dốc. Những chi tiết này tạo ra sự kết nối cảm xúc mạnh mẽ.
• Tạo nhịp điệu và không khí: Những cảnh quay tĩnh về rừng thông mờ sương ở Đà Lạt hay những con sóng vỗ vào ghềnh đá ở Phú Yên giúp làm chậm nhịp độ video, tạo ra những khoảng lặng cần thiết. Nó cho người xem thời gian để cảm nhận không khí của nơi đó.
• Che lỗi dựng phim: Khi bạn phỏng vấn một người porter hoặc một người bạn đồng hành, họ có thể ngập ngừng hoặc nói vấp. Bạn có thể cắt bỏ đoạn lỗi và chèn một cảnh cắt xen liên quan, ví dụ như cảnh đôi tay họ đang nhóm lửa. Điều này giúp đoạn phỏng vấn liền mạch.

Áp dụng kỹ thuật này vào các chuyến đi thực tế giúp video của bạn nổi bật. Dưới đây là các ví dụ cụ thể cho từng địa hình tại Việt Nam.

Khi săn mây ở Tà Xùa, Sơn La

Cảnh chính của bạn là cảnh biển mây cuồn cuộn lúc bình minh. Thay vì giữ một cảnh quay dài, hãy thêm các Cảnh cắt xen:

• Cận cảnh ly cà phê nóng bốc khói trên lan can homestay.
• Cảnh flycam bay từ dưới thung lũng lên trên biển mây.
• Cận cảnh khuôn mặt của bạn hoặc bạn đồng hành đang trầm trồ trước khung cảnh.
• Một cảnh timelapse ngắn ghi lại chuyển động của mây.

Khi khám phá hang động ở Phong Nha, Quảng Bình

Cảnh chính là đoàn của bạn đang đi bộ trong lòng hang tối với ánh đèn pin. Các Cảnh cắt xen sẽ làm tăng sự kỳ bí:

• Cận cảnh giọt nước rơi từ nhũ đá xuống mặt hồ ngầm.
• Cảnh quay lia qua những khối thạch nhũ có hình thù độc đáo.
• Cận cảnh dấu chân của đoàn trên nền cát ẩm trong hang.
• Cảnh quay một con côn trùng đặc hữu sống trong bóng tối.

Khi trekking rừng Cúc Phương, Ninh Bình

Cảnh chính là bạn đang đi trên con đường mòn xuyên qua khu rừng nguyên sinh. Để thể hiện sự đa dạng sinh học, hãy dùng các Cảnh cắt xen:

• Cận cảnh một con bướm nhiều màu sắc đậu trên lá.
• Cảnh quay tán lá cây cổ thụ khổng lồ che kín bầu trời.
• Cảnh quay rễ cây trồi lên mặt đất như những con trăn.
• Cận cảnh đôi tay bạn chạm vào lớp rêu ẩm trên thân cây.

Để có những cảnh cắt xen giá trị, bạn cần chuẩn bị trước và quan sát tinh tế trong suốt chuyến đi.

Lập danh sách cảnh quay (Shot list): Trước khi đi, hãy nghiên cứu về điểm đến. Nơi đó có gì đặc trưng? Hoa cỏ, động vật, địa hình, hay các vật dụng của người dân địa phương? Ghi lại những ý tưởng về các cảnh quay chi tiết mà bạn muốn thực hiện. Việc này giúp bạn không bỏ lỡ những khoảnh khắc đắt giá.

Chuẩn bị thiết bị: Ngoài máy ảnh chính, hãy mang theo ống kính macro để quay cận cảnh các chi tiết nhỏ. Một chiếc flycam cung cấp những cảnh cắt xen toàn cảnh từ trên cao mà không thiết bị nào khác làm được. Luôn mang đủ pin dự phòng và thẻ nhớ dung lượng lớn vì bạn sẽ quay nhiều hơn bình thường.

Quan sát chủ động: Trong suốt hành trình, hãy luôn tìm kiếm những chi tiết thú vị xung quanh. Đó có thể là kết cấu của một tảng đá, màu sắc của một ngôi nhà, hoặc hoạt động của một người dân bản địa. Đừng chỉ tập trung vào cảnh chính. Hãy dành thời gian để ghi lại những khoảnh khắc nhỏ bé tạo nên linh hồn của chuyến đi.

Tác nghiệp ngoài trời luôn đi kèm với những thách thức riêng. Bảo vệ thiết bị và bản thân là ưu tiên hàng đầu.

Bảo quản thiết bị: Sử dụng túi chống nước hoặc hộp đựng chuyên dụng khi đi biển, đi rừng hoặc gặp thời tiết ẩm ướt. Ở những vùng núi cao và lạnh như Fansipan, pin sẽ hết nhanh hơn. Hãy giữ pin dự phòng trong túi áo gần cơ thể để giữ ấm. Thường xuyên sao lưu dữ liệu từ thẻ nhớ sang ổ cứng di động sau mỗi ngày quay.

Quy định bay flycam: Nhiều khu vực như vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, hoặc các địa điểm gần sân bay, khu quân sự có quy định cấm hoặc hạn chế bay flycam. Hãy tìm hiểu và tuân thủ quy định của địa phương để tránh rắc rối pháp lý.

An toàn và tôn trọng văn hóa: Luôn ưu tiên an toàn khi chọn vị trí đặt máy, đặc biệt ở những nơi có địa hình hiểm trở như vách đá hay gần dòng sông chảy xiết. Khi muốn quay Cảnh cắt xen về con người hoặc văn hóa địa phương, hãy xin phép trước. Hành động này thể hiện sự tôn trọng và giúp bạn có những thước phim chân thực, thân thiện.

Thời lượng một Cảnh cắt xen nên dài bao nhiêu?
Một cảnh cắt xen hiệu quả thường chỉ kéo dài từ 2 đến 5 giây, đủ để cung cấp thông tin mà không làm gián đoạn mạch truyện chính.

Tôi có cần thiết bị chuyên dụng để quay Cảnh cắt xen không?
Bạn có thể quay cảnh cắt xen bằng bất kỳ thiết bị nào, kể cả điện thoại, nhưng việc sử dụng ống kính macro hoặc flycam sẽ tạo ra các góc quay đa dạng hơn.

Những chuyến đi săn ảnh và quay phim luôn đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về trang bị. Xem các thiết bị dã ngoại và quay phim chuyên dụng tại WeTrek.vn.