Chạm bàn đạp (Pedal Strike) là gì?

Địa hình không bằng phẳng

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi bạn đạp xe qua những đoạn đường có nhiều đá tảng, rễ cây trồi lên hoặc các rãnh sâu, bàn đạp ở vị trí thấp nhất (vị trí 6 giờ) rất dễ va vào chúng. Các cung đường mòn xuyên rừng Cúc Phương hay những con đường đất đá ở vùng cao Hà Giang là ví dụ điển hình cho loại địa hình này.

Kỹ thuật vào cua chưa đúng

Khi vào cua, chiếc xe sẽ nghiêng vào phía trong. Nếu bạn để bàn đạp ở phía trong cua ở vị trí thấp, nó sẽ gần mặt đất hơn và tăng nguy cơ va chạm. Kỹ thuật vào cua đúng đòi hỏi người lái phải luôn nâng bàn đạp phía trong lên vị trí cao nhất (vị trí 12 giờ) và dồn trọng lượng lên bàn đạp phía ngoài.

Thiết kế xe không phù hợp

Một số yếu tố kỹ thuật của xe cũng ảnh hưởng đến nguy cơ chạm bàn đạp:

• Khoảng sáng gầm xe (Bottom Bracket Height): Xe có gầm thấp sẽ ổn định hơn trên đường bằng nhưng lại dễ bị chạm bàn đạp hơn ở địa hình gồ ghề. Các dòng xe đạp địa hình chuyên dụng thường có gầm cao hơn.
• Chiều dài giò dĩa (Crank Arm Length): Giò dĩa dài hơn giúp tạo ra lực đạp lớn hơn nhưng cũng làm bàn đạp xuống thấp hơn ở mỗi vòng quay, tăng nguy cơ va chạm.

• Mất kiểm soát và té ngã: Một cú va chạm mạnh và đột ngột vào bàn đạp sẽ làm thay đổi trọng tâm của xe, khiến bạn mất thăng bằng và ngã. Tai nạn này đặc biệt nguy hiểm khi đang xuống dốc hoặc di chuyển ở tốc độ cao.
• Hư hỏng trang bị: Va chạm liên tục sẽ làm hỏng bàn đạp, cong giò dĩa, hoặc thậm chí làm nứt khung xe ở khu vực trục giữa. Chi phí sửa chữa hoặc thay thế các bộ phận này khá tốn kém và làm gián đoạn hành trình.
• Gián đoạn hành trình khám phá: Trong một chuyến đi dài ngày, ví dụ như hành trình xuyên Việt bằng xe đạp, một chiếc xe bị hỏng hóc do chạm bàn đạp có thể buộc bạn phải dừng lại. Việc tìm kiếm nơi sửa chữa ở những vùng hẻo lánh là một thách thức lớn.

• Canh thời điểm đạp (Pedal Timing): Quan sát kỹ địa hình phía trước. Trên những đoạn đường gồ ghề, hãy tạm ngưng đạp và để xe trôi qua chướng ngại vật. Bạn chỉ nên đạp ở những khoảng trống bằng phẳng. Kỹ thuật này đòi hỏi sự tập trung và phán đoán liên tục.
• Đặt bàn đạp đúng vị trí (Pedal Positioning): Luôn giữ hai bàn đạp ở vị trí song song với mặt đất (vị trí 3 giờ và 9 giờ) khi đi qua các đoạn đường kỹ thuật. Khi vào cua, hãy nhớ quy tắc "bàn đạp ngoài hạ thấp, bàn đạp trong nâng cao".
• Lựa chọn cung đường phù hợp: Hãy đánh giá đúng khả năng và kinh nghiệm của bản thân. Nếu bạn mới bắt đầu, hãy chọn những cung đường ít kỹ thuật hơn trước khi thử thách mình với những con đường mòn đầy đá sỏi ở Pù Luông hay Sapa.
• Chọn xe và phụ kiện phù hợp: Khi chọn mua xe đạp cho các chuyến đi khám phá, hãy chú ý đến thông số khoảng sáng gầm xe. Sử dụng các loại bàn đạp mỏng hơn cũng giúp giảm thiểu một phần nguy cơ.