Chạy bộ Địa hình là gì?

Chạy bộ địa hình (trail runner slang) là các thuật ngữ và tiếng lóng mà cộng đồng chạy trail dùng để giao tiếp nhanh chóng, hiệu quả về kỹ thuật và kinh nghiệm.

Vì sao bạn cần biết tiếng lóng của dân chạy trail?

Mỗi môn thể thao đều có ngôn ngữ riêng. Chạy bộ địa hình cũng không ngoại lệ. Việc hiểu các thuật ngữ này giúp bạn dễ dàng hòa nhập vào cộng đồng. Bạn sẽ trao đổi thông tin hiệu quả hơn với các vận động viên khác, từ việc thảo luận về cung đường, chiến thuật thi đấu cho đến chia sẻ kinh nghiệm cá nhân. Khi bạn nghe ai đó nói về “vert”, “technical” hay “DNF”, bạn sẽ hiểu ngay họ đang đề cập đến vấn đề gì. Điều này đặc biệt hữu ích khi bạn tham gia các giải chạy lớn trong và ngoài nước, nơi giao tiếp nhanh và chính xác là rất quan trọng.

Các thuật ngữ cơ bản bạn nên biết

Vert / Elevation Gain (Độ cao đạt được)

Đây là tổng số mét chiều cao bạn leo lên trong suốt một cuộc chạy hoặc cuộc đua. Vert là một chỉ số quan trọng để đánh giá độ khó của một cung đường. Cung đường càng nhiều vert, bạn càng tốn nhiều sức lực để hoàn thành. Ví dụ, một cuộc đua cự ly 42km với vert 2.500m sẽ khó hơn nhiều so với một cuộc đua 42km với vert chỉ 500m. Các giải chạy ở Việt Nam như Vietnam Mountain Marathon (VMM) ở Sapa hay Vietnam Trail Marathon (VTM) ở Mộc Châu đều có vert rất lớn.

PR / PB (Personal Record / Personal Best - Kỷ lục cá nhân)

Đây là thành tích tốt nhất của bạn ở một cự ly nhất định. Runner thường đặt mục tiêu phá PR của chính mình trong các cuộc đua. Việc có PR mới cho thấy sự tiến bộ trong quá trình tập luyện. Ví dụ, bạn đặt mục tiêu phá PR cự ly 21km của mình tại giải Đà Lạt Ultra Trail năm nay.

Pace (Tốc độ)

Pace là thời gian bạn cần để hoàn thành một kilomet hoặc một dặm. Trong chạy trail, pace không ổn định như chạy đường nhựa (road). Pace của bạn sẽ thay đổi liên tục tùy thuộc vào địa hình. Bạn sẽ chạy chậm khi leo dốc và chạy nhanh hơn khi đổ dốc hoặc đi trên đường bằng. Vì vậy, runner thường nói về pace trung bình (average pace) cho cả cuộc đua.

Thuật ngữ trong ngày đua (Race Day)

DNF (Did Not Finish - Không hoàn thành)

DNF có nghĩa là bạn bắt đầu cuộc đua nhưng không thể về đến vạch đích vì một lý do nào đó như chấn thương, kiệt sức hoặc không kịp thời gian giới hạn (cut-off time). DNF không phải là thất bại. Đôi khi, đó là một quyết định thông minh để bảo vệ sức khỏe của bạn. Ví dụ, một vận động viên phải DNF tại CP4 giải La An Ultra Trail do bị lật cổ chân.

DNS (Did Not Start - Không xuất phát)

DNS có nghĩa là bạn đã đăng ký tham gia cuộc đua nhưng không có mặt tại vạch xuất phát. Lý do có thể là bị ốm, gặp vấn đề cá nhân hoặc thay đổi kế hoạch. Đây là điều không ai mong muốn sau nhiều tháng tập luyện.

Aid Station / Check Point (Trạm tiếp sức / CP)

Đây là những điểm được ban tổ chức bố trí dọc đường chạy. Tại đây, bạn có thể lấy nước, điện giải, đồ ăn nhẹ như chuối, dưa hấu, hoặc gel năng lượng. Các trạm tiếp sức cũng có đội ngũ y tế sẵn sàng hỗ trợ khi cần. Bạn cần tính toán thời gian di chuyển giữa các CP để lên kế hoạch nạp năng lượng hợp lý.

Drop Bag (Túi đồ gửi)

Với các cự ly ultra (trên 42km), ban tổ chức thường cho phép bạn gửi một túi đồ cá nhân đến một trạm tiếp sức ở giữa cuộc đua. Bạn có thể để trong đó quần áo khô, tất, giày dự phòng, đồ ăn yêu thích hoặc sạc dự phòng. Việc chuẩn bị một drop bag tốt giúp bạn thoải mái hơn trong nửa sau của cuộc đua.

Crew và Pacer (Đội hỗ trợ và người dẫn tốc)

Crew là đội hỗ trợ cá nhân của bạn, thường là bạn bè hoặc gia đình. Họ sẽ chờ bạn ở các trạm tiếp sức được chỉ định để cung cấp đồ ăn, thức uống và hỗ trợ tinh thần. Pacer là người chạy cùng bạn trong một phần của cuộc đua, thường là ở những kilomet cuối. Pacer giúp bạn duy trì tốc độ, định hướng và giữ vững ý chí.

Tiếng lóng về địa hình và trạng thái

Technical Trail (Đường mòn kỹ thuật)

Đây là những đoạn đường khó đi, đòi hỏi sự tập trung và kỹ năng cao. Địa hình có thể có nhiều đá lởm chởm, rễ cây trơn trượt, dốc đứng hoặc bùn lầy. Cung đường chạy lên đỉnh Lảo Thẩn hoặc đoạn đổ dốc từ núi Bà Đen là những ví dụ về địa hình technical tại Việt Nam.

Single Track (Lối mòn đơn)

Đây là lối mòn hẹp, chỉ đủ cho một người đi qua tại một thời điểm. Đây là loại địa hình đặc trưng của chạy trail, mang lại cảm giác hòa mình vào thiên nhiên. Phần lớn cung đường chạy Pù Luông Jungle Paths là single track xuyên qua các bản làng và ruộng bậc thang.

Bonk / Hitting the wall (Đập tường)

Đây là thuật ngữ chỉ trạng thái kiệt sức đột ngột khi cơ thể cạn kiệt nguồn năng lượng dự trữ (glycogen). Khi bị "đập tường", bạn sẽ cảm thấy chóng mặt, buồn nôn, và không còn sức để di chuyển. Để tránh tình trạng này, bạn phải nạp năng lượng đều đặn trong suốt cuộc đua.

Taper / Tapering (Dưỡng sức)

Đây là giai đoạn giảm cường độ và khối lượng tập luyện trong 1 đến 2 tuần cuối cùng trước ngày đua. Mục đích của tapering là để cơ thể phục hồi hoàn toàn, tái tạo năng lượng và đạt được trạng thái tốt nhất cho cuộc thi.

FAQs - Câu hỏi thường gặp

"Đập tường" trong chạy trail là gì?

Đập tường là trạng thái kiệt sức đột ngột do cạn kiệt năng lượng glycogen trong cơ thể.

DNF và DNS khác nhau như thế nào?

DNS là không tham gia cuộc đua, trong khi DNF là bỏ cuộc giữa chừng.

Vert trong chạy địa hình nghĩa là gì?

Vert là tổng độ cao bạn leo lên trong suốt một cuộc chạy hoặc cuộc đua.

Hiểu rõ các thuật ngữ này giúp bạn tự tin hơn trên đường chạy và dễ dàng kết nối với cộng đồng. Để chuẩn bị tốt nhất cho cuộc đua sắp tới, hãy trang bị những sản phẩm phù hợp. Xem các mẫu giày chạy trail và vest nước mới nhất tại WeTrek.vn.