Chồng ảnh thiên văn (Astro Stacking) là gì?

Chồng ảnh thiên văn là kỹ thuật kết hợp nhiều ảnh chụp bầu trời đêm thành một ảnh duy nhất để giảm nhiễu, tăng chi tiết và độ nét cho dải Ngân Hà.

Tại sao người chụp ảnh ngoài trời cần kỹ thuật Chồng ảnh thiên văn?

Khi bạn đứng giữa núi rừng Tà Xùa hay trên bờ biển hoang vắng ở Phú Yên vào một đêm không trăng, bầu trời đầy sao hiện ra vô cùng ấn tượng. Tuy nhiên, việc ghi lại khoảnh khắc đó bằng một tấm ảnh duy nhất gặp nhiều thách thức. Phơi sáng quá lâu sẽ tạo ra vệt sao do Trái Đất quay. Đẩy ISO lên cao để bắt được nhiều ánh sáng hơn lại gây ra hiện tượng nhiễu hạt (noise), làm giảm chất lượng ảnh.

Kỹ thuật Chồng ảnh thiên văn (Astro Stacking) giải quyết vấn đề này. Thay vì chụp một ảnh phơi sáng 10 phút, bạn sẽ chụp 20 ảnh, mỗi ảnh phơi sáng 30 giây. Sau đó, một phần mềm chuyên dụng sẽ chồng các ảnh này lên nhau, giữ lại chi tiết của các ngôi sao và loại bỏ nhiễu hạt ngẫu nhiên. Kết quả là một bức ảnh cuối cùng trong trẻo, sắc nét và giàu chi tiết hơn.

Lên kế hoạch cho chuyến săn ảnh Milky Way với kỹ thuật Stacking tại Việt Nam

Lựa chọn địa điểm và thời gian

Thành công của một chuyến đi săn ảnh thiên văn phụ thuộc lớn vào việc chọn đúng nơi, đúng lúc. Bạn cần những địa điểm có độ ô nhiễm ánh sáng thấp, thường là vùng núi cao hoặc ven biển hẻo lánh.

Các địa điểm lý tưởng tại Việt Nam:

• Vùng núi: Y Tý (Lào Cai), Mù Cang Chải (Yên Bái), Tà Xùa (Sơn La), cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang).

• Ven biển: Mũi Dinh (Ninh Thuận), Bãi Môn (Phú Yên), đảo Quan Lạn (Quảng Ninh).

• Cao nguyên: Cung đường Tà Năng - Phan Dũng, cao nguyên M'Đrắk (Đắk Lắk).

Thời điểm tốt nhất để chụp dải Ngân Hà (Milky Way) ở Việt Nam là từ tháng 3 đến tháng 10, vào những đêm không trăng (new moon). Hãy theo dõi lịch tuần trăng và dự báo thời tiết để chọn ngày trời trong, không mây.

Thiết bị cần chuẩn bị

Hành trang cho một chuyến đi chụp ảnh thiên văn cần sự gọn nhẹ nhưng đầy đủ. Dưới đây là những món đồ không thể thiếu:

• Máy ảnh: Máy ảnh có cảm biến lớn (Full-frame hoặc APS-C) với khả năng tùy chỉnh thủ công và khử nhiễu tốt ở ISO cao.

• Ống kính: Ống kính góc rộng (14mm đến 24mm) có khẩu độ lớn (f/2.8 hoặc thấp hơn) để thu được nhiều ánh sáng.

• Chân máy (Tripod): Một chiếc chân máy vững chắc là bắt buộc để giữ máy ảnh ổn định trong suốt quá trình phơi sáng dài.

• Điều khiển bấm giờ (Intervalometer): Thiết bị này giúp bạn thiết lập số lượng ảnh, thời gian phơi sáng và khoảng nghỉ giữa các tấm ảnh một cách tự động.

• Pin dự phòng: Nhiệt độ thấp ban đêm làm pin nhanh hết. Mang theo ít nhất 2-3 viên pin đã sạc đầy.

• Đèn pin đội đầu: Chọn loại có chế độ ánh sáng đỏ để không làm ảnh hưởng đến khả năng thích ứng với bóng tối của mắt bạn và những người xung quanh.

Quy trình chụp ảnh Stacking thực tế

Khi đã đến địa điểm và chuẩn bị xong thiết bị, bạn thực hiện các bước sau:

1. Dựng chân máy vững chắc trên nền đất phẳng.

2. Chuyển máy ảnh và ống kính sang chế độ thủ công (Manual). Tắt chế độ chống rung.

3. Lấy nét thủ công vào một ngôi sao sáng nhất trên bầu trời. Sử dụng chế độ Live View và phóng to để đảm bảo các ngôi sao nét nhất có thể.

4. Thiết lập thông số phơi sáng. Một điểm khởi đầu tốt là: khẩu độ lớn nhất (ví dụ f/2.8), ISO 3200-6400, tốc độ màn trập 15-30 giây (tuân thủ quy tắc 500 để tránh vệt sao).

5. Dùng điều khiển bấm giờ để chụp liên tiếp khoảng 20-50 tấm ảnh (gọi là light frames) với cùng một thông số.

6. Sau khi chụp xong, đậy nắp ống kính lại và chụp thêm 5-10 tấm ảnh (gọi là dark frames) với cùng thông số ISO và tốc độ màn trập. Các tấm ảnh này giúp phần mềm loại bỏ nhiễu do cảm biến nóng lên.

Kinh nghiệm hậu cần và an toàn khi tác nghiệp đêm

Một chuyến đi săn ảnh thành công không chỉ dựa vào kỹ thuật mà còn phụ thuộc vào sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hậu cần và an toàn.

• Di chuyển và lưu trú: Tại các vùng núi như Y Tý hay Tà Xùa, bạn có thể chọn ở homestay của người dân địa phương. Điều này giúp bạn dễ dàng tiếp cận các điểm chụp và có người dẫn đường am hiểu địa hình. Nếu cắm trại, hãy chọn vị trí an toàn, khuất gió.

• Bảo quản thiết bị: Ban đêm ở vùng cao thường lạnh và có sương. Sử dụng túi máy ảnh chống ẩm và mang theo túi nilon để bọc máy ảnh khi di chuyển từ môi trường lạnh vào nơi ấm hơn, tránh hiện tượng ngưng tụ hơi nước. Luôn giữ pin dự phòng trong túi áo để giữ ấm.

• An toàn cá nhân: Luôn đi theo nhóm, thông báo lịch trình cho người thân. Khảo sát địa hình vào ban ngày để tránh các rủi ro về đêm. Mang theo đồ ăn nhẹ, nước uống và bộ sơ cứu y tế cơ bản.

• Tôn trọng môi trường: Giữ im lặng, không xả rác. Hạn chế dùng đèn pin ánh sáng trắng cường độ cao để không ảnh hưởng đến hệ sinh thái và trải nghiệm của người khác.

Xử lý hậu kỳ cơ bản

Sau chuyến đi, bạn cần sử dụng phần mềm chuyên dụng để xử lý chồng ảnh. Các phần mềm phổ biến gồm Sequator (miễn phí cho Windows), Starry Landscape Stacker (trả phí cho Mac) hoặc DeepSkyStacker (miễn phí cho Windows). Quá trình này khá tự động. Bạn chỉ cần đưa các file ảnh light frames và dark frames vào, phần mềm sẽ tự động căn chỉnh và xuất ra một file ảnh cuối cùng với chất lượng cao.

Câu hỏi thường gặp

Cần bao nhiêu ảnh để chồng ảnh thiên văn?

Khoảng 15 đến 30 ảnh là một khởi đầu tốt để thấy sự khác biệt rõ rệt về chất lượng.

Chụp stacking có cần thiết bị theo dõi sao (star tracker) không?

Không bắt buộc với ống kính góc rộng, nhưng thiết bị này cho phép bạn phơi sáng lâu hơn để thu được nhiều chi tiết hơn.

Xem các thiết bị nhiếp ảnh ngoài trời cần thiết tại WeTrek.vn.