Chụp bù sáng nhiều mức (Exposure Bracketing) là gì?

Chụp bù sáng nhiều mức (Exposure Bracketing) là kỹ thuật máy ảnh tự động chụp nhiều tấm ảnh của cùng một cảnh với các mức phơi sáng khác nhau.

Khi bạn kích hoạt chế độ Chụp bù sáng nhiều mức, thường được gọi là AEB (Auto Exposure Bracketing), máy ảnh sẽ thực hiện một chuỗi chụp tự động. Thay vì chỉ chụp một tấm ảnh với độ sáng mà máy ảnh cho là đúng (phơi sáng 0 EV), nó sẽ chụp thêm các tấm khác tối hơn (phơi sáng âm, ví dụ -1 EV) và sáng hơn (phơi sáng dương, ví dụ +1 EV).

Mục tiêu của kỹ thuật này là ghi lại toàn bộ dải ánh sáng của một khung cảnh, từ vùng tối nhất đến vùng sáng nhất. Bạn sẽ có một loạt ảnh, đảm bảo ít nhất một trong số chúng có độ phơi sáng tối ưu. Các ảnh này sau đó có thể được kết hợp trong quá trình hậu kỳ để tạo ra một bức ảnh HDR (High Dynamic Range) với chi tiết đầy đủ ở cả vùng sáng và vùng tối.

Thiên nhiên Việt Nam có nhiều bối cảnh với độ tương phản ánh sáng rất cao. Kỹ thuật này giúp bạn vượt qua giới hạn của cảm biến máy ảnh.

• Xử lý cảnh có độ tương phản cao. Ví dụ, khi bạn chụp cảnh bình minh trên đỉnh Tà Xùa (Sơn La), phần mây bên dưới rất sáng trong khi các sườn núi lại chìm trong bóng tối. Chụp bù sáng nhiều mức giúp bạn ghi lại chi tiết của cả hai vùng này.
• Bảo toàn chi tiết. Khi chụp bên trong Hang Én (Quảng Bình), ánh sáng từ cửa hang rất mạnh, còn các vách đá bên trong lại rất tối. Kỹ thuật này đảm bảo bạn không bị mất chi tiết ở vùng nào. Bức ảnh cuối cùng sẽ thể hiện được sự hùng vĩ của hang động.
• Tạo ảnh HDR chân thực. Hoàng hôn trên phá Tam Giang (Huế) có màu sắc rực rỡ và sự chênh lệch sáng tối lớn giữa mặt trời, bầu trời và mặt nước. Bằng cách ghép các ảnh chụp bracketing, bạn tạo ra một tấm ảnh HDR sống động, thể hiện đúng những gì mắt thường nhìn thấy.

Để áp dụng kỹ thuật này hiệu quả nhất trong các chuyến đi, bạn cần chuẩn bị một số thiết bị hỗ trợ. Thiết bị cơ bản giúp bạn tác nghiệp chuyên nghiệp hơn.

• Máy ảnh có chế độ AEB. Hầu hết các máy ảnh DSLR và mirrorless hiện đại đều có chức năng này. Bạn hãy kiểm tra trong menu cài đặt của máy.
• Chân máy (Tripod). Đây là thiết bị bắt buộc. Để ghép các ảnh lại với nhau, khung hình phải hoàn toàn trùng khớp. Một chiếc chân máy vững chắc giúp giữ máy ảnh ổn định, đặc biệt trên địa hình không bằng phẳng như ghềnh đá ở Hang Rái (Ninh Thuận).
• Dây bấm mềm hoặc điều khiển từ xa. Việc bấm nút chụp trực tiếp trên máy ảnh có thể gây ra rung động nhẹ. Sử dụng điều khiển từ xa hoặc dây bấm mềm giúp loại bỏ hoàn toàn yếu tố này, đảm bảo ảnh sắc nét tuyệt đối.

Bạn có thể cài đặt chế độ chụp bù sáng một cách nhanh chóng ngay tại thực địa. Các bước thực hiện khá đơn giản.

1. Gắn máy ảnh lên chân máy và chọn bố cục bạn mong muốn.
2. Chuyển máy ảnh sang chế độ Ưu tiên khẩu độ (A hoặc Av) hoặc Chế độ thủ công (M).
3. Tìm và kích hoạt chức năng AEB trong menu của máy ảnh.
4. Thiết lập số lượng ảnh chụp. Thông thường bạn sẽ chọn 3, 5 hoặc 7 ảnh.
5. Chọn khoảng cách phơi sáng giữa các tấm ảnh. Mức chênh lệch 1 EV hoặc 2 EV là phổ biến. Ví dụ, thiết lập 3 ảnh với chênh lệch 2 EV sẽ cho bạn một chuỗi ảnh: -2 EV, 0 EV, +2 EV.
6. Đặt chế độ chụp liên tục (Continuous Shooting).
7. Nhấn và giữ nút chụp. Máy ảnh sẽ tự động chụp toàn bộ chuỗi ảnh đã thiết lập.

Áp dụng kỹ thuật này vào các chuyến đi săn ảnh thực tế đòi hỏi sự chuẩn bị và một vài kinh nghiệm thực địa.

Khi chụp tại các vùng biển như Côn Đảo hoặc Lý Sơn, ánh nắng phản chiếu trên mặt nước tạo ra các vùng cháy sáng rất gắt. Chụp bù sáng nhiều mức giúp bạn kiểm soát các vùng sáng này và giữ lại màu xanh trong của nước biển.

Trong các khu rừng nguyên sinh như Cúc Phương hay Nam Cát Tiên, ánh nắng thường chiếu xiên qua các tán lá, tạo ra những vệt sáng và vùng tối xen kẽ. Sử dụng bracketing giúp cân bằng lại khung cảnh, làm nổi bật các chi tiết trên thân cây và thảm thực vật dưới mặt đất.

An toàn và bảo quản thiết bị là ưu tiên hàng đầu. Độ ẩm cao trong các hang động ở Phong Nha hay trong rừng có thể làm hỏng thiết bị điện tử. Luôn mang theo túi chống nước và các gói hút ẩm. Khi bay drone để quay phim, bạn cần kiểm tra các quy định về bay tại địa phương, đặc biệt là các khu vực gần sân bay hoặc khu quân sự.

Khi nào không nên dùng Chụp bù sáng nhiều mức?

Bạn không nên dùng kỹ thuật này để chụp các chủ thể chuyển động nhanh vì các khung hình sẽ không khớp nhau.

Có cần phần mềm để xử lý ảnh chụp bracketing không?

Có, bạn cần dùng các phần mềm như Adobe Lightroom hoặc Photoshop để ghép các ảnh lại thành một ảnh HDR hoàn chỉnh.

Chụp bracketing có làm tốn dung lượng thẻ nhớ không?

Có, kỹ thuật này sẽ tạo ra nhiều file ảnh RAW cho một cảnh, vì vậy bạn cần chuẩn bị thẻ nhớ có dung lượng lớn.

Để khung hình luôn ổn định khi chụp bracketing, một chiếc chân máy vững chắc là phụ kiện không thể thiếu. Xem các mẫu chân máy ảnh chuyên dụng cho dã ngoại tại WeTrek.vn.