Cưỡi ngựa nghệ thuật (Dressage) là gì?

Cưỡi ngựa nghệ thuật (Dressage) là một môn thể thao Olympic, nơi người cưỡi và ngựa cùng thực hiện một chuỗi các động tác đã được quy định trước.

Cưỡi ngựa nghệ thuật, hay Dressage, là một hình thức cưỡi ngựa được thực hiện trong các cuộc thi và triển lãm. Nó được xem là nền tảng của các bộ môn cưỡi ngựa khác. Mục tiêu chính của Dressage là phát triển khả năng vận động tự nhiên của con ngựa thông qua quá trình huấn luyện có hệ thống. Kết quả là một con ngựa bình tĩnh, dẻo dai và linh hoạt. Nó cũng tin tưởng, chú ý và nhạy bén với các hiệu lệnh của người cưỡi.

Trong các cuộc thi Dressage, người cưỡi và ngựa được đánh giá dựa trên độ chính xác, sự hài hòa và vẻ đẹp của các động tác. Các bài biểu diễn được gọi là "bài kiểm tra", bao gồm các động tác khác nhau tùy theo cấp độ. Dressage thường được ví như "ba lê ngựa" vì sự thanh lịch và uyển chuyển trong từng chuyển động.

Quá trình huấn luyện Dressage tuân theo một hệ thống được gọi là Thang huấn luyện (The Training Scale). Hệ thống này bao gồm sáu yếu tố, mỗi yếu tố xây dựng dựa trên yếu tố trước đó để tạo ra một vận động viên ngựa toàn diện. Bạn cần nắm vững những nguyên tắc này để hiểu bản chất của môn thể thao.

Các yếu tố của Thang huấn luyện bao gồm:

• Nhịp điệu (Rhythm): Ngựa duy trì một nhịp độ đều đặn và nhất quán ở mọi dáng đi (đi bộ, chạy nước kiệu, phi nước đại).

• Sự dẻo dai (Suppleness): Ngựa linh hoạt và không bị căng cứng cơ bắp. Nó có thể uốn cong cơ thể một cách mượt mà theo các đường cong hoặc vòng tròn.

• Sự kết nối (Contact): Người cưỡi duy trì một kết nối nhẹ nhàng và ổn định với miệng ngựa thông qua dây cương. Đây là kênh giao tiếp chính giữa bạn và ngựa.

• Xung lực (Impulsion): Đây là năng lượng được tạo ra từ chân sau của ngựa và truyền đi khắp cơ thể. Nó không phải là tốc độ, mà là sức mạnh và sự sẵn sàng tiến về phía trước.

• Sự thẳng thắn (Straightness): Ngựa di chuyển với cơ thể thẳng hàng, chân sau đi đúng vào dấu chân trước. Điều này giúp ngựa cân bằng và sử dụng sức mạnh hiệu quả.

• Sự thu mình (Collection): Đây là đỉnh cao của quá trình huấn luyện. Ngựa dồn trọng lượng nhiều hơn về phía sau, giúp phần thân trước nhẹ nhàng và linh hoạt hơn để thực hiện các động tác khó.

Dressage có nhiều cấp độ khác nhau, từ cơ bản cho người mới bắt đầu đến Grand Prix dành cho các vận động viên chuyên nghiệp. Mỗi cấp độ có một loạt các bài kiểm tra được thiết kế để đánh giá kỹ năng của người cưỡi và mức độ huấn luyện của ngựa.

Ở cấp độ này, các bài kiểm tra tập trung vào những điều cơ bản. Các động tác bao gồm các vòng tròn lớn, chuyển đổi giữa các dáng đi như đi bộ, chạy nước kiệu và phi nước đại. Mục tiêu là thể hiện rằng ngựa có nhịp điệu tốt, dẻo dai và chấp nhận sự kết nối từ người cưỡi. Hầu hết người học tại Việt Nam bắt đầu từ các bài tập ở cấp độ này.

Khi bạn và ngựa tiến bộ, các bài kiểm tra trở nên phức tạp hơn. Chúng đòi hỏi mức độ thu mình và sự chính xác cao hơn. Các động tác nâng cao bao gồm di chuyển ngang (leg-yield, shoulder-in), đổi chân khi phi nước đại (flying change) và các động tác tại chỗ như piaffe (chạy nước kiệu tại chỗ) và passage (chạy nước kiệu nâng cao, chậm rãi).

An toàn và chức năng là hai yếu tố quan trọng nhất khi chọn trang bị cho Dressage. Trang bị đúng giúp bạn thực hiện các động tác hiệu quả và bảo vệ cả bạn và ngựa.

• Mũ bảo hiểm: Đây là trang bị bắt buộc để bảo vệ đầu khỏi các chấn thương.

• Quần cưỡi ngựa (Breeches): Quần được thiết kế đặc biệt, co giãn tốt và có miếng đệm ở đầu gối hoặc toàn bộ phần mông để tăng độ bám vào yên ngựa.

• Giày bốt cao cổ (Tall boots): Giày bốt giúp ổn định phần dưới của chân, giúp bạn đưa ra hiệu lệnh chính xác hơn và bảo vệ chân khỏi bị kẹp bởi bàn đạp.

• Găng tay: Giúp bạn cầm dây cương chắc chắn hơn, tránh trơn trượt do mồ hôi.

• Yên ngựa Dressage (Dressage saddle): Loại yên này có phần vạt dài và thẳng hơn so với yên đa dụng, giúp chân người cưỡi duỗi dài. Ghế ngồi sâu hơn cũng giúp người cưỡi có một vị trí ngồi ổn định.

• Dây cương và bộ hàm thiếc (Bridle and bit): Đây là công cụ giao tiếp chính. Một bộ dây cương đơn giản với hàm thiếc trơn là tiêu chuẩn cho các cấp độ đầu.

• Tấm lót yên (Saddle pad): Tấm lót giúp bảo vệ lưng ngựa khỏi ma sát từ yên ngựa và thấm mồ hôi.

Dressage là một môn thể thao còn khá mới mẻ nhưng đang dần phát triển tại Việt Nam. Các câu lạc bộ cưỡi ngựa chuyên nghiệp ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu đưa bộ môn này vào chương trình huấn luyện. Một số khu du lịch nghỉ dưỡng tại Đà Lạt hay Phan Thiết cũng cung cấp trải nghiệm cưỡi ngựa với các bài tập cơ bản.

Tham gia Dressage không chỉ là một hoạt động thể chất. Nó còn là một quá trình rèn luyện tinh thần, đòi hỏi sự kiên nhẫn, kỷ luật và khả năng thấu hiểu sâu sắc với bạn đồng hành bốn chân của mình. Việc xây dựng mối quan hệ tin tưởng với ngựa là phần thưởng lớn nhất của môn thể thao này.

Cưỡi ngựa nghệ thuật có khó không?

Dressage đòi hỏi sự kiên nhẫn và luyện tập nhất quán từ cả người và ngựa.

Tôi có cần ngựa riêng để học Dressage không?

Bạn không cần ngựa riêng vì hầu hết các câu lạc bộ đều có ngựa huấn luyện cho người mới bắt đầu.

Trang phục có bắt buộc khi tập luyện Dressage không?

Trang phục thi đấu chỉ bắt buộc trong các cuộc thi, còn khi tập luyện bạn chỉ cần đảm bảo trang bị an toàn cơ bản.

Việc chuẩn bị trang bị phù hợp và an toàn là bước đầu tiên để bạn có những buổi tập luyện hiệu quả và tự tin trên lưng ngựa.

Xem trang bị cưỡi ngựa tại WeTrek.vn.