Cưỡi ngựa thể thao (Equestrian) là môn sport kết hợp kỹ năng điều khiển và sự đồng điệu giữa người và ngựa, bao gồm nhiều bộ môn từ biểu diễn đến vượt địa hình.
Định nghĩa Cưỡi ngựa thể thao (Equestrian)
Cưỡi ngựa thể thao (Equestrian) là thuật ngữ chỉ chung các môn thể thao liên quan đến ngựa. Đây không chỉ là việc ngồi trên lưng ngựa di chuyển. Nó là một bộ môn đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa người và ngựa để cùng nhau hoàn thành các bài tập hoặc thử thách. Môn thể thao này yêu cầu người cưỡi có kỹ năng, thể chất, sự kiên nhẫn và khả năng giao tiếp tinh tế với con vật.
Trong Equestrian, người và ngựa được xem là một đội. Sự thành công phụ thuộc vào mối quan hệ tin tưởng và thấu hiểu lẫn nhau. Người cưỡi ngựa không chỉ điều khiển, mà còn phải cảm nhận và đáp lại những phản ứng nhỏ nhất từ con ngựa của mình.
Các môn thể thao chính trong Equestrian
Equestrian bao gồm nhiều phân nhánh khác nhau, từ nghệ thuật đến đối kháng. Hai hoạt động ngoài trời chuyên sâu phổ biến là cưỡi ngựa và săn bắn thể thao.
Cưỡi ngựa (Horse Riding)
Đây là nền tảng của tất cả các môn Equestrian, tập trung vào kỹ năng điều khiển ngựa qua các địa hình và bài tập khác nhau. Các bộ môn thi đấu quốc tế nổi bật bao gồm:
- Show Jumping (Nhảy rào): Người và ngựa phải vượt qua một loạt các chướng ngại vật trong một sân đấu theo đúng thứ tự, trong thời gian giới hạn và không làm đổ rào.
- Dressage (Biểu diễn): Môn này được ví như "ba lê trên lưng ngựa". Người cưỡi điều khiển ngựa thực hiện một chuỗi các động tác phức tạp, đòi hỏi sự chính xác, uyển chuyển và hài hòa tuyệt đối.
- Endurance Riding (Cưỡi ngựa đường trường): Vận động viên và ngựa phải hoàn thành một chặng đường dài trong tự nhiên, có thể lên tới hàng trăm kilomet. Môn này thử thách sức bền, chiến thuật và khả năng quản lý thể lực của cả hai.
Săn bắn thể thao trên lưng ngựa (Equestrian Hunting)
Đây là một hoạt động truyền thống có nguồn gốc từ châu Âu. Trong phiên bản thể thao hiện đại, trọng tâm không phải là săn bắt động vật hoang dã. Thay vào đó, nó là một cuộc rượt đuổi theo dấu vết hoặc mục tiêu giả định qua các vùng nông thôn, đồi núi. Người tham gia cần kỹ năng cưỡi ngựa điêu luyện để vượt qua các địa hình phức tạp như suối, hàng rào, và rừng cây. Hoạt động này đề cao khả năng phối hợp đồng đội, điều khiển ngựa trong môi trường tự nhiên và lòng dũng cảm.
Kỹ năng cần thiết cho người mới bắt đầu
Để bắt đầu với bộ môn này, bạn cần xây dựng một nền tảng kỹ năng vững chắc. Các kỹ năng cốt lõi bao gồm:
- Giữ thăng bằng: Học cách ngồi đúng tư thế trên yên ngựa và duy trì sự cân bằng khi ngựa di chuyển ở các tốc độ khác nhau: đi bộ, chạy nước kiệu, và phi nước đại.
- Điều khiển cơ bản: Học cách sử dụng dây cương để chỉ dẫn hướng đi, cách dùng chân để yêu cầu ngựa tiến lên hoặc tăng tốc, và cách ra hiệu lệnh dừng lại.
- Giao tiếp với ngựa: Ngựa giao tiếp qua ngôn ngữ cơ thể. Bạn cần học cách nhận biết các dấu hiệu cảm xúc của chúng, như vị trí tai, mắt và đuôi, để xây dựng sự tin tưởng.
- An toàn cơ bản: Biết cách tiếp cận, dắt ngựa và lên xuống ngựa một cách an toàn là kỹ năng bắt buộc đầu tiên.
Trang bị cơ bản cho người cưỡi ngựa
Trang bị phù hợp đảm bảo an toàn và sự thoải mái cho cả bạn và ngựa.
Trang bị cho người cưỡi (Rider's Gear)
- Mũ bảo hiểm (Helmet): Trang bị quan trọng nhất, bảo vệ đầu khỏi các chấn thương khi có va chạm.
- Giày hoặc boots (Riding Boots): Giày cần có gót thấp để tránh chân bị trượt sâu vào bàn đạp, và có đế phẳng để tạo cảm giác tốt nhất.
- Quần cưỡi ngựa (Breeches/Jodhpurs): Quần được thiết kế chuyên dụng, co giãn tốt và có các miếng đệm ở đầu gối hoặc toàn bộ phần mông để tăng độ bám và giảm ma sát với yên ngựa.
- Áo bảo hộ (Safety Vest): Thường được dùng trong các môn như nhảy rào hoặc cưỡi ngựa băng đồng để bảo vệ thân trên.
Trang bị cho ngựa (Horse's Tack)
- Yên cương (Saddle): Bộ phận chính giúp người cưỡi ngồi vững chắc. Có nhiều loại yên khác nhau cho từng bộ môn.
- Dây cương và bộ hàm thiếc (Bridle and Bit): Công cụ chính để người cưỡi giao tiếp và điều khiển ngựa.
- Tấm lót yên (Saddle Pad): Đặt dưới yên ngựa để bảo vệ lưng ngựa khỏi ma sát và thấm mồ hôi.
Hoạt động Equestrian tại Việt Nam
Tại Việt Nam, cưỡi ngựa thể thao đang dần phát triển, chủ yếu dưới hình thức trải nghiệm và du lịch. Bạn có thể tìm thấy các câu lạc bộ và trang trại ngựa tại các địa điểm như Ba Vì (Hà Nội), Đà Lạt, Mộc Châu. Các hoạt động phổ biến là cưỡi ngựa ngắm cảnh trong rừng thông, trên các cao nguyên hoặc dọc theo bờ biển. Những trải nghiệm này là bước khởi đầu tốt để bạn làm quen với ngựa và rèn luyện các kỹ năng cơ bản trong một môi trường gần gũi với thiên nhiên.
Câu hỏi thường gặp
Cần chuẩn bị gì cho lần cưỡi ngựa đầu tiên?
Bạn nên mặc quần dài, đi giày kín mũi có gót thấp và luôn đội mũ bảo hiểm do trung tâm cung cấp.
Cưỡi ngựa có khó không?
Cưỡi ngựa đòi hỏi sự kiên nhẫn để học các kỹ năng cơ bản, nhưng ai cũng có thể bắt đầu với sự hướng dẫn của huấn luyện viên.
Cưỡi ngựa có phải là một môn thể thao tốt không?
Cưỡi ngựa giúp cải thiện sức mạnh cơ lõi, khả năng giữ thăng bằng, sự phối hợp và rèn luyện tinh thần tập trung.
Để chuẩn bị cho các chuyến đi và hoạt động thể thao, bạn luôn cần những trang bị phù hợp. Xem các sản phẩm trang bị dã ngoại và thể thao ngoài trời tại WeTrek.vn.