Dây phụ kiện là gì?

Dây phụ kiện là loại dây tĩnh, đường kính nhỏ (2-8mm), dùng làm nút Prusik, neo phụ, dây kéo đồ và các ứng dụng không chịu tải trọng động của người.

Dây phụ kiện, hay còn gọi là accessory cord, là một loại dây tĩnh có đường kính nhỏ, thường từ 2mm đến 8mm. Khác với dây leo núi chính (dây động), dây phụ kiện có độ co giãn rất thấp. Cấu tạo của nó bao gồm hai phần: lõi chịu lực bên trong và lớp vỏ bện bảo vệ bên ngoài. Lớp vỏ giúp dây chống mài mòn và tác động từ môi trường.

Bạn không được dùng dây phụ kiện để làm dây an toàn chính khi leo núi. Chức năng chính của nó là hỗ trợ các công việc khác trong hoạt động ngoài trời, từ việc tạo các nút ma sát đến việc chằng buộc đồ đạc. Mỗi kích thước đường kính dây sẽ phù hợp với những mục đích sử dụng và có mức chịu tải khác nhau.

Dây phụ kiện là một trong những vật dụng đa năng nhất trong balo của bạn. Sự linh hoạt của nó giúp giải quyết nhiều tình huống phát sinh trong chuyến đi, từ cơ bản đến phức tạp. Nó mang lại sự an toàn và tiện lợi khi được sử dụng đúng cách.

Các ứng dụng phổ biến của dây phụ kiện bao gồm:

• Làm nút Prusik để hỗ trợ khi đu dây (rappelling) hoặc tự cứu hộ.
• Tạo các điểm neo phụ hoặc cân bằng hệ thống neo.
• Làm dây kéo đồ lên cao hoặc qua các địa hình khó.
• Buộc, chằng thiết bị vào balo hoặc vào người.
• Sử dụng làm dây phơi đồ, dây căng lều khi cắm trại.
• Tạo vòng chân (foot loop) trong các kỹ thuật leo dây.

Việc hiểu rõ thông số của dây phụ kiện giúp bạn chọn đúng loại cho nhu cầu của mình. Đường kính là yếu tố quyết định đến lực chịu tải và ứng dụng của dây.

• 2-3mm: Loại dây này có lực chịu tải thấp. Bạn nên dùng nó cho các công việc không yêu cầu an toàn cao như dây phơi đồ, dây kéo các vật nhẹ, dây buộc lều, hoặc làm dây trang trí cho balo. Lực chịu tải của chúng thường dưới 2 kN.
• 4-5mm: Phù hợp để buộc đồ nặng hơn, tạo các vòng dây tiện ích hoặc làm dây kéo đồ có trọng lượng trung bình. Một số người dùng loại này làm dây giày trekking dự phòng. Lực chịu tải dao động từ 3 đến 5 kN.
• 5-7mm: Đây là kích thước phổ biến nhất để làm nút Prusik. Quy tắc chung là đường kính dây phụ kiện dùng làm nút Prusik phải bằng khoảng 70-80% đường kính dây chủ. Ví dụ, với dây leo núi 10mm, bạn nên dùng dây phụ kiện 6-7mm. Dây 7mm cũng đủ khỏe để làm neo phụ trong một số tình huống. Lực chịu tải từ 5 đến 10 kN.
• 8mm: Loại dây này rất khỏe, thường được dùng trong các hoạt động cứu hộ, làm neo chính trong điều kiện tải tĩnh, hoặc làm dây an toàn cho người đi qua một đoạn ngắn địa hình nguy hiểm. Lực chịu tải có thể lên đến 13 kN hoặc hơn.

Luôn kiểm tra thông số lực chịu tải (thường tính bằng kiloNewton - kN) do nhà sản xuất cung cấp trước khi mua và sử dụng.

Để chọn được loại dây phù hợp, bạn cần trả lời các câu hỏi sau:

1. Mục đích chính của bạn là gì? Nếu bạn cần dây để làm nút Prusik, hãy chọn dây 5-7mm. Nếu chỉ để buộc đồ lặt vặt, dây 3-4mm là đủ. Nếu cần làm neo phụ hoặc cho các tác vụ chịu lực cao, hãy xem xét loại 7-8mm.

2. Bạn có dùng nó với dây leo núi không? Nếu có, hãy đảm bảo đường kính dây phụ kiện nhỏ hơn đường kính dây leo núi chính. Sự chênh lệch này giúp nút ma sát hoạt động hiệu quả.

3. Dây có chứng nhận an toàn không? Đối với các ứng dụng liên quan đến an toàn như làm nút Prusik hay neo phụ, hãy tìm các loại dây có chứng nhận của UIAA (Liên đoàn Leo núi Quốc tế) hoặc tiêu chuẩn châu Âu EN 564. Các chứng nhận này đảm bảo dây đã được kiểm tra về độ bền và chất lượng.

4. Bạn cần độ dài bao nhiêu? Mua một cuộn dài và tự cắt theo nhu cầu sẽ kinh tế hơn. Ví dụ, bạn cần khoảng 1.5 mét dây 6mm để làm một vòng Prusik tiêu chuẩn.

Dây phụ kiện được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng outdoor Việt Nam:

• Leo núi ở Hữu Lũng, Lạng Sơn: Các vận động viên thường mang theo một đoạn dây 6mm để làm nút Prusik backup khi đu dây xuống. Nó hoạt động như một phanh hãm tự động, tăng thêm sự an toàn.
• Trekking Tà Năng - Phan Dũng: Một đoạn dây 3-4mm dài khoảng 10 mét rất hữu ích để phơi quần áo ẩm qua đêm hoặc gia cố lại lều trại khi có gió lớn.
• Vượt thác (Canyoning) tại Đà Lạt: Các hướng dẫn viên dùng dây phụ kiện 7-8mm để thiết lập các điểm neo phụ hoặc làm đường dây kéo balo, thiết bị qua dòng nước chảy xiết.

Tránh các sai lầm sau để đảm bảo an toàn cho bản thân và đồng đội:

• Dùng dây phụ kiện làm dây leo núi chính: Đây là lỗi nguy hiểm nhất. Dây phụ kiện không có khả năng hấp thụ lực khi rơi như dây động.
• Chọn sai đường kính cho nút Prusik: Dây quá to sẽ không siết, dây quá nhỏ có thể bị kẹt hoặc đứt.
• Sử dụng dây bị mòn, xù lông hoặc tiếp xúc với hóa chất: Hủy bỏ ngay lập tức các đoạn dây có dấu hiệu hư hỏng.
• Không biết lực chịu tải của dây: Luôn nắm rõ giới hạn của thiết bị bạn đang dùng. Đừng phỏng đoán.
• Buộc nút sai cách: Một nút thắt sai có thể làm giảm đến 50% sức bền của dây.

Dây tĩnh (Static Rope): Là loại dây có độ co giãn rất thấp, dùng trong cứu hộ, công việc trên cao hoặc làm dây cố định. Dây phụ kiện là một dạng dây tĩnh.

Dây động (Dynamic Rope): Là loại dây có độ co giãn cao, được thiết kế để hấp thụ lực khi người leo bị rơi. Đây là dây leo núi chính.

Nút Prusik: Một loại nút ma sát được tạo từ một vòng dây phụ kiện buộc quanh một sợi dây lớn hơn. Nút sẽ trượt khi không chịu tải và siết chặt khi có tải trọng.

kN (kiloNewton): Đơn vị đo lực, thường dùng để chỉ sức bền của các thiết bị leo núi. 1 kN tương đương với lực của một vật nặng khoảng 102 kg trong điều kiện tĩnh.

Dây phụ kiện có dùng để leo núi thay dây chính được không?
Không, dây phụ kiện không có độ co giãn và lực chịu tải cần thiết để bảo vệ an toàn cho người leo khi bị ngã.

Làm thế nào để cắt và xử lý đầu dây phụ kiện?
Bạn có thể dùng dao sắc hoặc kéo để cắt, sau đó hơ nhẹ hai đầu dây bằng bật lửa để các sợi nylon nóng chảy và dính lại, tránh bị tưa.

Tôi cần dây phụ kiện dài bao nhiêu cho một chuyến đi?
Độ dài tùy thuộc vào kế hoạch, nhưng mang theo một đoạn 5-7 mét dây 6mm và một đoạn 10 mét dây 3mm sẽ giải quyết được hầu hết các nhu cầu cơ bản.

Việc chọn đúng và sử dụng thành thạo dây phụ kiện sẽ giúp chuyến đi của bạn an toàn và thuận lợi hơn. Xem các loại dây phụ kiện tại WeTrek.vn.