Định hướng theo góc la bàn là gì?

Định hướng theo góc la bàn là kỹ năng dùng la bàn và bản đồ để xác định và di chuyển theo một hướng cụ thể, biểu thị bằng một góc phương vị (bearing).

Định hướng theo góc la bàn (Bearing Navigation) là gì?

Định hướng theo góc la bàn là một phương pháp xác định phương hướng dựa trên việc sử dụng la bàn để tìm và đi theo một góc phương vị (bearing) cụ thể. Góc phương vị là góc được đo bằng độ, theo chiều kim đồng hồ, tính từ hướng Bắc. Kỹ năng này cho phép bạn di chuyển từ điểm A đến điểm B một cách chính xác, ngay cả khi không có đường mòn rõ ràng hoặc các vật thể định hướng trên đường đi.

Đây là kỹ năng nền tảng trong các hoạt động ngoài trời như trekking, leo núi, đi bộ đường dài (hiking) và định hướng thể thao (orienteering). Nó không phụ thuộc vào thiết bị điện tử, giúp bạn tự chủ trong mọi điều kiện.

Tại sao định hướng theo góc la bàn lại quan trọng?

Kỹ năng này cung cấp sự an toàn và độc lập khi bạn di chuyển trong tự nhiên. Nó đặc biệt hữu ích trong các tình huống sau:

Các khái niệm cơ bản bạn cần biết

Để thực hành định hướng hiệu quả, bạn cần nắm vững các thuật ngữ cốt lõi sau đây.

Góc phương vị (Bearing)

Góc phương vị là góc phương hướng từ vị trí của bạn đến một điểm đến, được đo bằng độ (từ 0 đến 360) theo chiều kim đồng hồ từ hướng Bắc. Ví dụ, hướng Đông có góc phương vị là 90 độ, hướng Nam là 180 độ và hướng Tây là 270 độ.

Các loại hướng Bắc

Có ba loại hướng Bắc bạn cần phân biệt để đảm bảo độ chính xác khi đọc bản đồ và la bàn.

Độ lệch từ (Declination)

Độ lệch từ là góc chênh lệch giữa Bắc từ và Bắc thực (hoặc Bắc lưới). Thông số này luôn được ghi chú trên bản đồ địa hình. Bạn phải cộng hoặc trừ độ lệch từ khi chuyển đổi góc phương vị giữa bản đồ và la bàn để đảm bảo hướng đi của bạn là chính xác.

Hướng dẫn các bước định hướng theo góc la bàn

Quy trình này gồm ba bước chính: lấy góc phương vị trên bản đồ, điều chỉnh độ lệch từ, và di chuyển theo góc đã xác định.

Bước 1: Lấy góc phương vị từ bản đồ

Đặt cạnh của la bàn lên bản đồ, nối vị trí hiện tại của bạn (điểm A) với điểm đến (điểm B). Mũi tên chỉ hướng trên la bàn phải hướng về phía điểm B. Xoay vòng chia độ của la bàn cho đến khi các vạch định hướng bên trong vòng song song với các đường kinh tuyến (đường Bắc-Nam) trên bản đồ. Đọc chỉ số độ tại vạch chỉ mục. Đây chính là góc phương vị trên bản đồ.

Bước 2: Điều chỉnh độ lệch từ

Xem thông tin độ lệch từ trên bản đồ của bạn. Nếu độ lệch từ là về phía Đông, bạn trừ đi số độ đó. Nếu độ lệch từ là về phía Tây, bạn cộng thêm số độ đó vào góc phương vị vừa đo được. Thao tác này sẽ cho bạn góc phương vị từ tính (magnetic bearing) để sử dụng với la bàn.

Bước 3: Di chuyển theo góc phương vị

Cầm la bàn phẳng trong lòng bàn tay, hướng mũi tên chỉ hướng ra xa khỏi người bạn. Xoay người cho đến khi kim từ màu đỏ của la bàn nằm gọn trong mũi tên định hướng bên trong vòng chia độ. Lúc này, mũi tên chỉ hướng trên la bàn đang trỏ thẳng về hướng bạn cần đi. Chọn một vật thể ở phía trước theo hướng đó (như một cái cây to, một tảng đá), đi đến đó, sau đó lặp lại quy trình.

Ví dụ thực tế tại Việt Nam

Giả sử bạn đang trekking trong Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà. Bạn đang ở một ngã ba đường mòn và muốn đến một thác nước được đánh dấu trên bản đồ nhưng không có lối đi rõ ràng. Bạn đặt bản đồ và la bàn ra. Bạn xác định vị trí hiện tại và vị trí thác nước, sau đó lấy góc phương vị là 110 độ. Bản đồ ghi rõ độ lệch từ là 1 độ Tây. Bạn cộng thêm 1 độ, được góc phương vị từ tính là 111 độ. Bạn xoay la bàn về 111 độ và đi theo hướng đó, liên tục kiểm tra để đảm bảo không đi chệch.

Dụng cụ cần thiết

Để thực hành kỹ năng này, bạn cần chuẩn bị các dụng cụ cơ bản nhưng rất quan trọng.

Kỹ năng định hướng bằng la bàn và bản đồ là một tài sản giá trị cho bất kỳ ai yêu thích khám phá thiên nhiên. Nó mang lại sự tự tin và an toàn, giúp bạn làm chủ mọi chuyến đi.

Câu hỏi thường gặp

Làm thế nào để biết độ lệch từ ở khu vực của tôi?

Độ lệch từ thường được ghi chú ngay trên bản đồ địa hình của khu vực đó.

Định hướng góc la bàn có thay thế được GPS không?

Đây là một kỹ năng dự phòng thiết yếu khi thiết bị điện tử hết pin hoặc hỏng.

Tôi có cần một la bàn đắt tiền không?

Bạn chỉ cần một la bàn địa chất có vòng xoay và vạch chia độ rõ ràng.

Xem các mẫu la bàn chất lượng cao tại WeTrek.vn.