Đỡ ngã mềm (Soft Catch) là gì?

Đỡ ngã mềm (Soft Catch) là kỹ thuật hãm dây động, trong đó người hãm (belayer) di chuyển nhẹ khi người leo ngã để giảm lực tác động lên cơ thể và dụng cụ.

Đỡ ngã mềm (Soft Catch) là một kỹ thuật hãm dây (belay) chủ động trong môn leo núi. Người hãm dây không đứng yên mà di chuyển một chút về phía trước hoặc nhảy nhẹ lên tại thời điểm người leo bị ngã. Hành động này giúp hấp thụ một phần lực rơi, tạo ra một cú ngã êm ái hơn thay vì bị giật lại đột ngột.

Kỹ thuật này đối lập với việc hãm dây tĩnh, nơi người hãm đứng yên và khóa dây ngay lập tức. Việc hãm dây tĩnh tạo ra một cú dừng đột ngột, gây lực tác động lớn lên cả người leo, người hãm và toàn bộ hệ thống bảo hiểm.

Áp dụng kỹ thuật Đỡ ngã mềm (Soft Catch) mang lại nhiều lợi ích trực tiếp cho sự an toàn và trải nghiệm của bạn khi leo núi.

Giảm lực tác động: Đây là lợi ích lớn nhất. Một cú ngã mềm làm giảm đáng kể lực giật lên cơ thể người leo, giúp bạn tránh va đập mạnh vào vách đá. Nó cũng giảm áp lực lên xương sống và các khớp, hạn chế nguy cơ chấn thương.

Bảo vệ dụng cụ leo núi: Lực tác động cao từ những cú ngã đột ngột có thể làm giảm tuổi thọ của dây thừng, đai an toàn và các điểm neo. Đỡ ngã mềm giúp phân tán lực, giữ cho bộ dụng cụ của bạn bền hơn.

Tăng sự tự tin cho người leo: Khi người leo biết rằng người hãm dây của mình có khả năng đỡ ngã mềm, họ sẽ cảm thấy an tâm hơn. Sự tự tin này cho phép họ tập trung vào việc thực hiện những động tác khó mà không quá lo lắng về cú ngã.

Việc thực hiện kỹ thuật này đòi hỏi sự tập trung và phối hợp từ người hãm dây. Bạn cần chú ý đến người leo và sẵn sàng phản ứng khi họ ngã.

Khi người leo bắt đầu rơi, người hãm dây thực hiện một bước nhỏ hoặc một cú nhảy nhẹ về phía vách đá. Chuyển động này giúp đưa một đoạn dây ngắn vào hệ thống một cách có kiểm soát. Nó kéo dài thời gian hãm phanh trong vài mili giây, đủ để hấp thụ năng lượng cú rơi.

Điều quan trọng là bạn phải luôn giữ tay phanh ở vị trí khóa và kiểm soát sợi dây. Mục tiêu là tạo ra một cú dừng có đệm, không phải là để dây trượt tự do qua thiết bị hãm.

Bạn có thể thấy rõ tầm quan trọng của kỹ thuật này tại các điểm leo núi nổi tiếng.

Tại các vách đá ở Hữu Lũng, Lạng Sơn, nhiều đường leo có độ dốc lớn. Khi một người leo dẫn đường (lead climbing) bị ngã, một cú Đỡ ngã mềm (Soft Catch) sẽ giúp họ không bị văng mạnh trở lại vào bề mặt đá lởm chởm. Cú ngã sẽ giống như một con lắc nhẹ nhàng hơn.

Trong các phòng leo núi nhân tạo ở Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, việc luyện tập kỹ thuật này cũng rất hữu ích. Ngay cả trên các tuyến leo ngắn, một cú ngã mềm cũng giúp bạn tránh bị giật mạnh và va vào các mấu bám trên tường.

Kỹ thuật này an toàn và hiệu quả, nhưng bạn cần áp dụng đúng lúc, đúng cách.

Không áp dụng khi người leo quá gần mặt đất. Ở những mét leo đầu tiên, ưu tiên hàng đầu là ngăn người leo chạm đất, vì vậy bạn cần hãm dây tĩnh và nhanh nhất có thể.

Cân nhắc chênh lệch trọng lượng. Nếu người hãm nhẹ hơn người leo, quán tính tự nhiên đã tạo ra một cú ngã mềm. Ngược lại, nếu người hãm nặng hơn nhiều, họ cần chủ động nhảy lên cao hơn để bù lại.

Quan sát địa hình. Tránh thực hiện đỡ ngã mềm nếu cú ngã dài hơn có thể khiến người leo va vào gờ đá, mỏm đá hoặc các chướng ngại vật bên dưới.

Yêu cầu luyện tập. Bạn nên thực hành kỹ thuật này trong một môi trường được kiểm soát, chẳng hạn như phòng tập leo núi, trước khi áp dụng ngoài trời.

Đỡ ngã mềm (Soft Catch) có làm người leo rơi xa hơn không?

Có, kỹ thuật này làm quãng đường rơi dài thêm một chút để hấp thụ lực, nhưng cú ngã vẫn được kiểm soát an toàn.

Khi nào tôi không nên thực hiện Đỡ ngã mềm (Soft Catch)?

Bạn không nên áp dụng kỹ thuật này khi người leo đang ở gần mặt đất, gần gờ đá hoặc có nguy cơ va chạm với chướng ngại vật.

Xem các dụng cụ leo núi chất lượng tại WeTrek.vn.