Dụng cụ tự chế (Improvised Tools) là những công cụ bạn tạo ra từ vật liệu thiên nhiên hoặc biến đổi đồ vật có sẵn để giải quyết nhu cầu sinh tồn khi đi rừng.
Dụng cụ tự chế (Improvised Tools) là gì?
Dụng cụ tự chế (Improvised Tools) là những vật dụng được tạo ra tại chỗ từ các nguồn tài nguyên sẵn có trong tự nhiên hoặc bằng cách thay đổi công năng của các vật dụng bạn mang theo. Trong bối cảnh Camp-Bushcraft, đây là kỹ năng sử dụng sự sáng tạo và kiến thức về môi trường để làm ra những công cụ cần thiết như búa, cọc lều, giá treo nồi, hoặc thậm chí là một mái che đơn giản. Kỹ năng này không chỉ giúp bạn giảm trọng lượng hành lý mà còn tăng khả năng ứng phó với các tình huống không lường trước.
Tầm quan trọng của dụng cụ tự chế trong các chuyến đi
Việc thành thạo kỹ năng tạo dụng cụ tự chế mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người đi dã ngoại, đặc biệt là những người theo đuổi phong cách Bushcraft.
- Tối ưu hóa hành lý. Bạn không cần mang theo mọi thứ. Ví dụ, bạn không cần mang búa đóng cọc lều nếu bạn biết cách làm một chiếc vồ từ một khúc cây chắc chắn.
- Giải quyết vấn đề phát sinh. Một chiếc cọc lều bị gãy hoặc một cái kẹp gắp bị mất không còn là vấn đề lớn. Bạn có thể tự làm vật thay thế từ một cành cây khô.
- Nâng cao kỹ năng sinh tồn. Quá trình quan sát, lựa chọn vật liệu và chế tác giúp bạn hiểu sâu hơn về môi trường tự nhiên và rèn luyện tư duy giải quyết vấn đề.
- Kết nối với thiên nhiên. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thiết bị hiện đại, bạn học cách làm việc cùng thiên nhiên, sử dụng những gì nó cung cấp một cách bền vững.
Ví dụ thực tế về dụng cụ tự chế tại Việt Nam
Môi trường tự nhiên đa dạng của Việt Nam cung cấp nhiều vật liệu để bạn thực hành kỹ năng này. Dưới đây là các ví dụ cụ thể bạn có thể áp dụng trong chuyến đi của mình.
Dụng cụ dựng trại và lưu trú
- Vồ đóng cọc lều. Tại những nơi đất cứng như vùng đồi núi ở Tà Năng Phan Dũng, bạn dùng một khúc gỗ đặc, đường kính khoảng 7-10cm để làm vồ đóng cọc lều thay cho búa.
- Cọc lều hoặc cọc căng tarp. Bạn vót nhọn các cành cây khô, cứng để làm cọc lều dự phòng. Kỹ năng này hữu ích khi bạn cắm trại trên nền đất mềm ven suối ở Pù Luông.
- Khung cho mái che (tarp shelter). Bạn chọn các cành cây thẳng và chắc chắn để làm sườn chính, giúp dựng một mái che nhanh chóng khi gặp mưa bất chợt.
Dụng cụ nhóm lửa và nấu ăn
- Giá treo nồi ba chân (tripod). Bạn dùng ba cành cây dài bằng nhau và một đoạn dây dù để tạo một giá treo vững chắc, giúp nấu ăn an toàn trên lửa. Đây là cách phổ biến khi cắm trại ven hồ Ba Bể hoặc hồ Trị An.
- Kẹp gắp thức ăn hoặc gắp than. Bạn chẻ đôi một đoạn tre hoặc một cành cây tươi, sau đó buộc chặt một đầu lại để tạo thành một chiếc kẹp đơn giản.
- Dụng cụ đào bếp. Một cành cây dẹt và cứng có thể dùng làm dụng cụ đào một hố nhỏ để làm bếp Dakota, giúp lửa cháy hiệu quả và an toàn hơn.
Nguyên tắc an toàn và Leave No Trace
Khi chế tạo và sử dụng dụng cụ tự chế, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn và bảo vệ môi trường.
- Luôn ưu tiên an toàn. Kiểm tra độ chắc chắn của dụng cụ trước khi sử dụng, đặc biệt là các kết cấu chịu lực như giá treo nồi hay khung mái che. Sử dụng dao và cưa một cách cẩn trọng.
- Chỉ sử dụng tài nguyên đã chết. Luôn thu thập cành cây khô, rơi rụng trên mặt đất. Tuyệt đối không chặt phá cây xanh hoặc gây tổn hại đến hệ thực vật sống.
- Xóa dấu vết trước khi rời đi. Hãy tháo dỡ các công trình tự chế của bạn sau khi sử dụng. Trả lại các cành cây, khúc gỗ về vị trí cũ để khu vực cắm trại giữ được vẻ tự nhiên vốn có.
Câu hỏi thường gặp
Cần mang theo công cụ gì để làm dụng cụ tự chế?
Bạn cần một con dao bushcraft tốt, một chiếc cưa gấp và một cuộn dây dù chịu lực.
Dụng cụ tự chế có thay thế hoàn toàn đồ chuyên dụng không?
Không, chúng là giải pháp tình thế hoặc để rèn luyện kỹ năng, không phải lúc nào cũng thay thế được đồ chuyên dụng về độ bền và an toàn.
Ở Việt Nam, tôi có thể thực hành kỹ năng này ở đâu?
Bạn có thể thực hành tại các khu cắm trại cho phép như hồ Trị An, hồ Dầu Tiếng hoặc các khu vực được quy hoạch trong vườn quốc gia sau khi hỏi ý kiến kiểm lâm.
Để chế tác dụng cụ hiệu quả, bạn cần những công cụ nền tảng chất lượng. Xem dao đa năng, cưa gấp và rìu bushcraft tại WeTrek.vn.