Giảm tác động con người (Human Impact Reduction) là gì?

Giảm tác động con người là bộ nguyên tắc và hành động giúp bảo vệ thiên nhiên, giảm thiểu dấu chân sinh thái khi bạn tham gia hoạt động ngoài trời.

Giảm tác động con người là một triết lý và bộ quy tắc ứng xử nhằm giảm thiểu thiệt hại do các hoạt động của bạn gây ra cho môi trường tự nhiên. Điều này không chỉ đơn thuần là không xả rác. Nó bao gồm mọi quyết định bạn đưa ra, từ việc lập kế hoạch cho chuyến đi đến cách bạn tương tác với hệ sinh thái trong suốt hành trình. Mục tiêu cuối cùng là để lại nơi bạn đến trong tình trạng nguyên vẹn hoặc tốt hơn lúc bạn đến, đảm bảo rằng vẻ đẹp hoang sơ của Việt Nam được gìn giữ cho các thế hệ tương lai.

Mỗi năm, hàng triệu người tham gia các hoạt động ngoài trời tại Việt Nam. Dù mỗi cá nhân chỉ tạo ra một tác động nhỏ, tổng hợp lại chúng có thể gây ra những thiệt hại lớn cho môi trường. Những con đường mòn bị xói mòn, nguồn nước ô nhiễm, động vật hoang dã bị quấy rầy và rác thải nhựa tích tụ là những hậu quả trực tiếp. Bằng cách thực hành giảm tác động, bạn đang góp phần trực tiếp vào việc bảo vệ các hệ sinh thái mỏng manh tại những nơi như Vườn quốc gia Cát Bà, cao nguyên đá Đồng Văn hay cung đường Tà Năng Phan Dũng. Bạn giúp duy trì sự trong lành của thiên nhiên để chính bạn và những người khác có thể tiếp tục tận hưởng.

Thực hành giảm tác động dựa trên một bộ nguyên tắc cốt lõi, dễ áp dụng vào mọi chuyến đi của bạn.

Sự chuẩn bị tốt là bước đầu tiên để giảm thiểu tác động. Trước mỗi chuyến đi, bạn nên tìm hiểu kỹ về nơi mình sắp đến.

• Nghiên cứu quy định: Tìm hiểu các quy định của vườn quốc gia hoặc khu bảo tồn bạn sẽ đến. Một số nơi cấm lửa trại hoặc yêu cầu giấy phép.

• Đóng gói thông minh: Mang theo đồ ăn vừa đủ, loại bỏ các bao bì không cần thiết tại nhà để giảm lượng rác mang theo.

• Kiểm tra thời tiết: Chuẩn bị trang phục phù hợp giúp bạn an toàn và tránh phải tạo ra các tác động không mong muốn, như chặt cây làm nơi trú ẩn tạm thời.

Cách bạn di chuyển và lựa chọn nơi hạ trại ảnh hưởng trực tiếp đến thảm thực vật và đất đai. Luôn ưu tiên các bề mặt có độ bền cao.

• Đi trên đường mòn: Luôn đi trên các lối mòn có sẵn. Việc đi tắt hoặc tạo lối mòn mới gây xói mòn đất và phá hủy thảm thực vật.

• Chọn nơi cắm trại phù hợp: Ưu tiên các khu cắm trại đã được sử dụng trước đó. Dựng lều trên nền đất trống, cát hoặc sỏi thay vì trên cỏ hoặc thảm thực vật non.

• Giữ khu trại nhỏ gọn: Sắp xếp khu vực lều, bếp và sinh hoạt gần nhau để hạn chế diện tích tác động.

Nguyên tắc cơ bản là “mang gì vào, mang nấy ra” (Pack It In, Pack It Out). Mọi thứ bạn mang vào thiên nhiên đều phải được mang ra khỏi đó.

• Mang túi đựng rác: Luôn chuẩn bị sẵn túi để thu gom tất cả rác thải, bao gồm cả vỏ kẹo, mẩu giấy và thức ăn thừa.

• Thu dọn sạch sẽ: Trước khi rời đi, hãy kiểm tra kỹ khu vực cắm trại để đảm bảo không còn sót lại bất kỳ mảnh rác nào.

• Xử lý chất thải con người: Đào hố mèo sâu 15-20 cm, cách nguồn nước và khu cắm trại ít nhất 60 mét để xử lý chất thải cá nhân, sau đó lấp đất lại.

Bạn là khách trong ngôi nhà của các loài động vật. Hãy quan sát chúng từ xa và không làm phiền đến cuộc sống tự nhiên của chúng.

• Giữ khoảng cách: Dùng ống nhòm để quan sát. Nếu một con vật thay đổi hành vi vì sự có mặt của bạn, bạn đã đến quá gần.

• Không cho động vật ăn: Việc này làm thay đổi tập tính tự nhiên của chúng, khiến chúng phụ thuộc vào con người và có thể gây nguy hiểm.

• Bảo quản thực phẩm an toàn: Cất giữ thức ăn và rác thải trong các túi kín hoặc hộp để tránh thu hút động vật đến khu trại của bạn.

Nước là tài nguyên quý giá trong tự nhiên. Đồng thời, việc tôn trọng cộng đồng địa phương là một phần của du lịch có trách nhiệm.

• Giữ sạch nguồn nước: Rửa chén bát và vệ sinh cá nhân cách xa sông, suối, hồ ít nhất 60 mét. Sử dụng xà phòng phân hủy sinh học với lượng nhỏ.

• Tôn trọng văn hóa: Khi đi qua các bản làng, hãy ăn mặc lịch sự, xin phép trước khi chụp ảnh người dân và tìm hiểu về các phong tục địa phương để tránh những hành vi không phù hợp.

Khi không cắm trại, bạn có thể lựa chọn các hình thức lưu trú giúp giảm tác động và hỗ trợ cộng đồng địa phương. Các lựa chọn tốt bao gồm eco-lodge, homestay do người dân bản địa quản lý, hoặc các trạm kiểm lâm (ranger station) tại các vườn quốc gia. Các cơ sở này thường được xây dựng và vận hành theo nguyên tắc bền vững, sử dụng năng lượng tái tạo và hạn chế rác thải.

Nguyên tắc quan trọng nhất là "Không để lại dấu vết" (Leave No Trace), nghĩa là bạn mang về mọi thứ bạn đã mang đi.

Bạn nên rửa chén bát cách xa nguồn nước ít nhất 60 mét và sử dụng xà phòng phân hủy sinh học.

Lửa trại luôn có tác động, vì vậy bạn hãy ưu tiên dùng bếp gas du lịch hoặc chỉ đốt lửa ở những nơi quy định.

Bảo vệ thiên nhiên bắt đầu từ những hành động nhỏ và sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Xem các loại bình lọc nước dã ngoại tại WeTrek.vn để giảm thiểu rác thải nhựa trong chuyến đi tiếp theo của bạn.