Hướng gió / Lệch gió (Windward/Leeward) là gì?

Trong các môn thể thao dưới nước, Hướng gió (Windward) là hướng hoặc phía mà gió thổi tới. Đây là phía hứng chịu toàn bộ sức mạnh của gió và tạo ra sóng. Ngược lại, Lệch gió (Leeward) là hướng hoặc phía được che chắn khỏi gió. Khu vực này thường có mặt nước phẳng lặng và ít sóng hơn.

Ví dụ, khi bạn chèo kayak quanh một hòn đảo ở Vịnh Hạ Long, mặt đảo đối diện với gió là phía hướng gió. Mặt đảo còn lại, nơi mặt nước yên tĩnh hơn, là phía lệch gió. Hiểu rõ hai khái niệm này giúp bạn lập kế hoạch chuyến đi, đảm bảo an toàn và bảo vệ môi trường biển.

Việc xác định được hướng gió và lệch gió ảnh hưởng trực tiếp đến mọi khía cạnh của chuyến đi, từ kỹ thuật chèo, mức độ an toàn cho đến việc lựa chọn điểm nghỉ ngơi.

Ảnh hưởng đến Kỹ thuật chèo và An toàn

Điều kiện gió quyết định kỹ thuật và sức lực bạn cần bỏ ra.

• Chèo ngược gió (Paddling into the wind): Bạn sẽ tốn nhiều sức hơn để di chuyển về phía trước. Gió và sóng liên tục đẩy thuyền của bạn lùi lại, đòi hỏi những cú chèo mạnh mẽ và đều đặn.
• Chèo xuôi gió (Paddling downwind): Bạn di chuyển nhanh hơn với ít sức lực hơn. Tuy nhiên, việc điều khiển thuyền trở nên khó khăn hơn do sóng đẩy từ phía sau. Bạn cần kỹ năng dùng mái chèo làm bánh lái để giữ đúng hướng.
• Gió tạt ngang (Crosswind): Gió thổi từ bên cạnh liên tục đẩy thuyền của bạn đi chệch hướng. Bạn phải sử dụng các kỹ thuật nghiêng thuyền và quét lái để bù lại lực đẩy của gió.

Về mặt an toàn, gió lớn tạo ra sóng cao, làm tăng nguy cơ lật thuyền. Phía lệch gió của một hòn đảo hoặc một mũi đất luôn là nơi trú ẩn an toàn để bạn nghỉ ngơi hoặc chờ cho thời tiết tốt hơn.

Lên kế hoạch lộ trình và Điều hướng

Kiến thức về hướng gió giúp bạn lên kế hoạch một lộ trình thông minh và hiệu quả. Một nguyên tắc chung là chèo ngược gió trước khi bạn còn nhiều năng lượng. Sau đó, bạn sẽ chèo xuôi gió trên đường về khi đã mệt hơn. Điều này giúp bạn tiết kiệm sức và kiểm soát chuyến đi tốt hơn.

Ví dụ, khi lên kế hoạch chèo SUP ở khu vực Hồ Tràm, bạn nên kiểm tra dự báo gió. Nếu gió thổi từ biển vào bờ, hãy bắt đầu bằng việc chèo ra xa bờ. Chặng đường quay về sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều nhờ gió đẩy từ phía sau.

Áp dụng kiến thức này vào thực tế giúp bạn có một chuyến đi an toàn và thú vị hơn.

Lựa chọn điểm xuất phát và nơi trú ẩn

Luôn chọn điểm xuất phát ở một bãi biển hoặc bờ sông lệch gió. Mặt nước lặng giúp bạn hạ thuyền và bắt đầu chuyến đi một cách an toàn, đặc biệt với những người mới chơi. Khi cần nghỉ ngơi hoặc gặp thời tiết xấu, hãy tìm đến phía lệch gió của một hòn đảo, một vách đá hoặc một khu rừng ven biển. Đây là những nơi trú ẩn tự nhiên an toàn nhất.

Khi chèo thuyền kayak ở quần đảo Cát Bà, nếu gió mùa đông bắc thổi mạnh, các bãi biển ở phía tây nam của đảo sẽ là điểm dừng chân lý tưởng vì chúng được che chắn hoàn toàn.

Kỹ thuật điều khiển thuyền kayak/SUP

Bạn cần điều chỉnh kỹ thuật chèo để thích ứng với các điều kiện gió khác nhau.

• Khi ngược gió: Giữ trọng tâm cơ thể thấp. Sử dụng các nhịp chèo ngắn, nhanh và mạnh để thắng được sức cản của gió.
• Khi xuôi gió: Tận dụng các con sóng từ phía sau để lướt đi. Dùng mái chèo như một bánh lái để giữ thuyền đi thẳng.
• Khi gió tạt ngang: Nghiêng nhẹ thuyền về phía gió thổi tới. Thực hiện các động tác quét lái ở phía lệch gió để giữ cho thuyền không bị xoay.

Phía lệch gió thường là những vùng vịnh nhỏ, lặng sóng. Đây cũng là nơi các hệ sinh thái nhạy cảm như rạn san hô, thảm cỏ biển và các loài sinh vật biển non sinh sống. Việc tiếp cận những khu vực này đòi hỏi sự cẩn trọng cao để bảo vệ môi trường.

• Tiếp cận cẩn thận: Giảm tốc độ khi vào các khu vực lệch gió. Quan sát kỹ để tránh va chạm vào các rạn san hô nông hoặc khu vực có động vật hoang dã.
• Không neo đậu trên san hô: Tuyệt đối không dùng neo hoặc kéo thuyền lên các rạn san hô. Tìm một đáy cát để dừng lại. San hô rất mong manh và cần hàng trăm năm để phục hồi.
• Bảo vệ động vật hoang dã: Các vùng nước lặng là nơi rùa biển, cá con và nhiều loài khác trú ẩn. Giữ khoảng cách an toàn và không làm phiền chúng.
• Quản lý rác thải: Gió có thể thổi bay rác hoặc đồ dùng của bạn xuống nước. Luôn buộc chặt các vật dụng nhẹ và mang toàn bộ rác của bạn trở về đất liền.

Khi khám phá các khu vực được bảo tồn như Côn Đảo hoặc Phú Quốc, việc tuân thủ các nguyên tắc này không chỉ giúp bạn an toàn mà còn góp phần gìn giữ vẻ đẹp tự nhiên cho các thế hệ tương lai.

Làm thế nào để xác định hướng gió khi ở trên mặt nước?
Bạn quan sát hướng di chuyển của gợn sóng, hướng bay của chim hoặc thả một vật nhẹ như cỏ xuống nước để xem nó trôi về đâu.

Bên nào của hòn đảo an toàn hơn khi có gió lớn?
Phía lệch gió (leeward) của hòn đảo luôn an toàn hơn vì được che chắn khỏi gió và sóng lớn, tạo ra vùng nước lặng.

Tại sao cần chèo ngược gió trước khi xuôi gió?
Bạn nên chèo ngược gió khi còn sung sức nhất và để dành chặng đường xuôi gió dễ dàng hơn cho lúc quay về khi đã mệt.

Chuẩn bị kỹ lưỡng về kiến thức và dụng cụ là chìa khóa cho mọi chuyến đi an toàn. Xem các mẫu thuyền kayak và SUP chuyên dụng tại WeTrek.vn.