Khung bố cục phong cảnh (Landscape Framing) là kỹ thuật dùng các yếu tố tự nhiên hoặc nhân tạo ở tiền cảnh để tạo một khung viền bao quanh chủ thể chính, giúp hướng sự chú ý và tạo chiều sâu cho bức ảnh.
Hiểu đúng về Khung bố cục phong cảnh (Landscape Framing)
Đây là một kỹ thuật bố cục cơ bản trong nhiếp ảnh ngoài trời. Bạn sử dụng các yếu tố có sẵn trong môi trường để tạo thành một chiếc khung cho cảnh vật chính bạn muốn chụp. Mục đích của kỹ thuật này không chỉ để làm đẹp mà còn có chức năng dẫn dắt thị giác. Một chiếc khung tự nhiên sẽ hướng mắt người xem đi thẳng vào điểm nhấn của bức ảnh, chẳng hạn như một đỉnh núi hùng vĩ hay một thác nước đang chảy.
Áp dụng kỹ thuật này giúp bạn:
- Tạo chiều sâu cho bức ảnh, phân tách rõ lớp tiền cảnh, trung cảnh và hậu cảnh.
- Hướng sự tập trung của người xem vào chủ thể quan trọng nhất.
- Thêm bối cảnh và câu chuyện cho khung hình. Ví dụ, chụp cảnh biển qua cửa sổ của một ngôi nhà bỏ hoang sẽ gợi cảm giác khác với chụp trực diện.
- Che đi những chi tiết không mong muốn ở rìa bức ảnh, như bầu trời quá trống trải hoặc một vật thể gây mất tập trung.
Các yếu tố tạo khung tự nhiên trong nhiếp ảnh ngoài trời
Khi tác nghiệp ngoài trời tại Việt Nam, bạn có thể tìm thấy vô số yếu tố để tạo khung tự nhiên. Bạn không cần sắp đặt bất cứ thứ gì, chỉ cần quan sát và di chuyển góc máy.
- Cành cây hoặc vòm lá: Khi chụp trong rừng Cúc Phương hoặc Nam Cát Tiên, hãy thử tìm một vòm cây rậm rạp và đặt máy ảnh sao cho các tán lá tạo thành một khung viền tự nhiên cho con đường mòn hoặc dòng suối phía trước.
- Cửa hang động: Vẻ đẹp của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng hay các hang động ở Vịnh Hạ Long thường được khai thác qua góc nhìn từ trong hang ra ngoài. Vòm cửa hang tối tạo sự tương phản mạnh với cảnh quan sáng bên ngoài, làm nổi bật chủ thể.
- Khe núi, vách đá: Khi trekking ở Hà Giang hoặc các cung đường đèo Tây Bắc, hai bên vách đá có thể trở thành hai đường dẫn thẳng đứng, tạo thành một khung vững chãi cho thung lũng hoặc con đường phía xa.
- Khung cửa của công trình cũ: Các di tích, nhà cổ hoặc trạm kiểm lâm bỏ hoang cũng là nguồn cảm hứng. Khung cửa sổ nhìn ra cánh đồng lúa ở Mù Cang Chải vào mùa vàng là một ví dụ điển hình.
Lên kế hoạch cho một chuyến đi săn ảnh với kỹ thuật Framing
Một chuyến đi nhiếp ảnh thành công đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, từ việc chọn địa điểm đến bảo quản thiết bị.
Lựa chọn điểm đến và thời điểm
Hãy nghiên cứu trước các địa điểm có tiềm năng về khung tự nhiên. Ninh Bình nổi tiếng với các dãy núi đá vôi tạo khung cho dòng sông. Mùa săn mây ở Tà Xùa hay Y Tý cho phép bạn dùng biển mây làm khung dưới cho các đỉnh núi nhô lên. Thời điểm tác nghiệp rất quan trọng. Ánh sáng vào bình minh hoặc hoàng hôn (golden hour) tạo ra bóng đổ mềm mại, giúp khung cảnh có chiều sâu hơn và không bị chênh sáng quá gắt giữa tiền cảnh và hậu cảnh.
Chuẩn bị thiết bị
Ống kính góc rộng (wide-angle lens) thường được ưu tiên để thu được cả khung viền và chủ thể chính. Một chiếc chân máy (tripod) vững chắc là bắt buộc, đặc biệt khi bạn chụp trong điều kiện thiếu sáng như trong hang động hoặc lúc chạng vạng. Đừng quên các phụ kiện bảo vệ thiết bị như túi chống sốc, balo máy ảnh chuyên dụng có áo mưa, và túi khô (dry bag) để bảo vệ máy ảnh, flycam, pin và thẻ nhớ khỏi độ ẩm cao trong rừng hoặc sương muối trên núi.
Lưu trú và di chuyển
Lựa chọn nơi ở gần điểm chụp giúp bạn tiết kiệm thời gian và công sức di chuyển, đặc biệt khi cần tác nghiệp vào sáng sớm. Các homestay của người bản địa, eco-lodge hoặc các trạm kiểm lâm là những lựa chọn tốt. Khi di chuyển bằng xe máy trên các cung đường đèo, hãy chằng buộc balo máy ảnh cẩn thận và luôn bọc trong túi chống nước. Nếu bay flycam, bạn cần kiểm tra quy định của địa phương, đặc biệt là trong các khu vực vườn quốc gia, khu bảo tồn hoặc gần sân bay, khu quân sự.
Kinh nghiệm thực tế khi áp dụng Framing tại Việt Nam
Vị trí đặt máy
Sự khác biệt nằm ở vị trí của bạn. Đôi khi chỉ cần di chuyển sang trái, sang phải vài bước, hoặc hạ thấp, nâng cao máy ảnh là bạn đã có một chiếc khung hoàn toàn khác. Hãy dành thời gian đi bộ xung quanh khu vực, quan sát và tìm góc máy tối ưu trước khi thiết lập chân máy.
Lấy nét và phơi sáng
Bạn cần quyết định lấy nét vào đâu: khung tiền cảnh hay chủ thể chính phía sau. Thông thường, lấy nét vào chủ thể chính sẽ hiệu quả hơn. Về phơi sáng, nếu khung tiền cảnh quá tối (như cửa hang), bạn có thể thử kỹ thuật Chụp ảnh dải tương phản động rộng (HDR) bằng cách chụp nhiều tấm với độ sáng khác nhau rồi ghép lại, hoặc dùng filter GND để cân bằng ánh sáng giữa vùng trời và mặt đất.
An toàn và tôn trọng môi trường
An toàn là trên hết. Đừng vì một góc chụp đẹp mà leo trèo ra những vị trí nguy hiểm như vách đá trơn trượt. Khi tác nghiệp, hãy tuân thủ nguyên tắc không để lại gì ngoài những dấu chân. Đừng bẻ cành cây hay di dời các vật thể tự nhiên chỉ để có một khung hình đẹp. Tôn trọng văn hóa địa phương và các quy định bảo vệ môi trường là trách nhiệm của mỗi người cầm máy.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Khung bố cục có phải luôn ở tiền cảnh không?
Thông thường khung bố cục nằm ở tiền cảnh để tạo chiều sâu rõ rệt nhất cho bức ảnh.
Nên dùng ống kính nào để chụp ảnh có khung bố cục?
Ống kính góc rộng là lựa chọn phổ biến nhất để bao quát được cả khung và chủ thể.
Làm sao để khung không bị quá tối so với cảnh chính?
Bạn có thể sử dụng kỹ thuật HDR hoặc các loại kính lọc (filter) để cân bằng sáng.
Để có một chuyến đi săn ảnh trọn vẹn, việc chuẩn bị trang bị phù hợp là rất cần thiết. Xem các mẫu balo máy ảnh chuyên dụng tại WeTrek.vn.