Kiểm tra bộ phận ăn được (Plant Part Safety Check) là gì?

Kiểm tra bộ phận ăn được là quy trình từng bước để xác định một loại thực vật lạ có an toàn để ăn không trong tình huống sinh tồn khẩn cấp.

Kiểm tra bộ phận ăn được, còn gọi là Universal Edibility Test, là một phương pháp sinh tồn quan trọng. Nó giúp bạn xác định xem một bộ phận của cây lạ (rễ, thân, lá, hoa, quả) có gây hại hay không khi không có nguồn thực phẩm nào khác. Đây là giải pháp cuối cùng, đòi hỏi sự kiên nhẫn và cẩn trọng tuyệt đối, vì một sai lầm nhỏ cũng dẫn đến ngộ độc.

Quy trình này không phải là cách nhận dạng cây. Nó là một bài kiểm tra phản ứng của cơ thể với một lượng nhỏ thực vật theo từng bước, kéo dài hơn 24 giờ. Kỹ năng này chỉ áp dụng cho tình huống khẩn cấp thực sự, khi bạn đã cạn kiệt mọi nguồn lương thực mang theo.

Trong môi trường hoang dã Việt Nam, hệ thực vật vô cùng phong phú nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Nhiều loại cây độc có hình dáng tương tự cây ăn được. Ví dụ, lá ngón là một trong những loại cây cực độc, có thể gây tử vong nhanh chóng nếu ăn nhầm.

Kiểm tra bộ phận ăn được giúp giảm thiểu rủi ro này. Kỹ năng này cung cấp một quy trình có hệ thống để bạn đưa ra quyết định an toàn hơn về việc tiêu thụ một loại cây chưa biết. Trong bối cảnh sinh tồn, việc tìm được nguồn calo an toàn quyết định khả năng duy trì năng lượng, suy nghĩ minh mẫn và sống sót.

Việc nắm vững kỹ năng này giúp bạn tự tin hơn khi đối mặt với các tình huống bất ngờ trong rừng, nơi việc tìm kiếm thức ăn là một trong bốn trụ cột sinh tồn cơ bản bên cạnh tạo lửa, tìm nước và dựng nơi trú ẩn.

Bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt từng bước. Bỏ qua một bước hoặc rút ngắn thời gian chờ đợi sẽ mang lại rủi ro lớn. Chỉ kiểm tra một bộ phận của một loại cây tại một thời điểm.

Chọn một loại cây có số lượng nhiều trong khu vực. Tách riêng bộ phận bạn muốn kiểm tra: rễ, lá, hoặc quả. Đảm bảo chúng không có dấu hiệu nấm mốc, sâu bệnh hay thối rữa. Không trộn lẫn các bộ phận khác nhau.

Vò nát một phần nhỏ của bộ phận cây đã chọn. Ngửi kỹ. Nếu có mùi hạnh nhân đắng, mùi quá hắc hoặc mùi khó chịu mạnh, hãy loại bỏ ngay. Đây là dấu hiệu của các hợp chất độc, ví dụ như cyanide.

Nếu không có mùi đáng ngờ, chà xát nhẹ phần cây đã vò nát lên vùng da nhạy cảm như mặt trong cổ tay hoặc khuỷu tay. Chờ khoảng 15 đến 20 phút. Theo dõi các phản ứng như:

• Ngứa, phát ban
• Nóng rát, phồng rộp
• Tê hoặc cảm giác khó chịu

Nếu có bất kỳ phản ứng nào, hãy dừng lại và tìm loại cây khác.

Nếu da không có phản ứng, hãy chuẩn bị một miếng nhỏ. Thực hiện tuần tự và chờ 15 phút sau mỗi hành động:

• Chạm miếng cây vào môi ngoài.
• Đặt miếng cây lên lưỡi nhưng không nhai.
• Nhai kỹ trong miệng nhưng không nuốt.

Nếu cảm thấy bất kỳ cảm giác nóng rát, châm chích hay tê dại nào, hãy nhổ ra ngay lập tức và súc miệng bằng nước sạch. Dừng bài kiểm tra.

Nếu không có phản ứng tiêu cực trong miệng, hãy nuốt miếng cây nhỏ đó. Đây là bước quan trọng nhất.

Bạn phải chờ ít nhất 8 giờ. Trong suốt thời gian này, không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì khác để đảm bảo mọi phản ứng của cơ thể đều do miếng cây gây ra. Chú ý các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, chóng mặt, hoặc bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Nếu có triệu chứng, hãy uống nhiều nước và cố gắng nôn ra.

Nếu sau 8 giờ bạn hoàn toàn bình thường, hãy ăn một lượng lớn hơn, khoảng một vốc tay nhỏ. Tiếp tục chờ thêm 8 giờ nữa và theo dõi phản ứng của cơ thể.

Nếu không có triệu chứng gì xấu xảy ra sau cả hai lần chờ, bộ phận cây đó được xem là an toàn để ăn.

Kỹ năng sinh tồn luôn đi đôi với trách nhiệm bảo vệ tự nhiên. Khi buộc phải tìm kiếm thức ăn, hãy tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Chỉ lấy những gì bạn cần.
• Hạn chế thu hái ở một khu vực duy nhất để thực vật có cơ hội phục hồi.
• Không đào rễ hoặc phá hủy cây trừ khi thực sự cần thiết.

Lưu ý quan trọng:

• Bài kiểm tra này không áp dụng cho nấm. Nấm độc có thể gây chết người dù chỉ một lượng nhỏ và không thể xác định bằng phương pháp này.
• Quá trình kiểm tra tốn thời gian, không phải là giải pháp cho cơn đói tức thời.
• Nếu nguồn nước của bạn hạn chế, đừng thực hiện bài kiểm tra. Ngộ độc gây nôn mửa và tiêu chảy sẽ làm bạn mất nước nghiêm trọng.

Tôi có thể áp dụng bài kiểm tra này cho nấm không?

Tuyệt đối không, phương pháp này không an toàn và không hiệu quả để kiểm tra độc tính của nấm.

Mất bao lâu để hoàn thành toàn bộ bài kiểm tra này?

Toàn bộ quá trình kiểm tra an toàn một bộ phận cây mất ít nhất 24 giờ.

Kỹ năng này có nên được thực hành thường xuyên không?

Đây là kỹ năng chỉ dùng trong trường hợp khẩn cấp, không nên thực hành tùy tiện khi đi dã ngoại thông thường.

Để chuẩn bị tốt nhất cho mọi chuyến đi, hãy trang bị đầy đủ các dụng cụ sinh tồn. Xem bộ dụng cụ sinh tồn chuyên dụng tại WeTrek.vn.