Lọc – khử trùng nước (Water Purification) là gì?

Lọc – khử trùng nước là quá trình loại bỏ vi sinh vật gây hại và tạp chất, giúp bạn có nguồn nước uống an toàn từ tự nhiên khi đi dã ngoại, sinh tồn.

Tầm quan trọng của lọc nước trong kỹ năng sinh tồn

Trong các chuyến đi rừng hay tình huống sinh tồn, nước là ưu tiên hàng đầu. Cơ thể bạn cần nước để duy trì chức năng. Mất nước dẫn đến suy nhược, giảm khả năng tư duy và đưa ra quyết định sai lầm. Tìm thấy nước không có nghĩa là bạn uống được ngay. Nước tự nhiên, kể cả những dòng suối trong vắt ở vùng núi cao như Hà Giang hay Tây Bắc, vẫn chứa nhiều mầm bệnh nguy hiểm.

Các vi sinh vật như vi khuẩn (E. coli, Salmonella), động vật nguyên sinh (Giardia, Cryptosporidium) và virus gây ra các bệnh về đường tiêu hóa. Các triệu chứng bao gồm tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao. Tình trạng này làm cơ thể mất nước nhanh chóng và kiệt sức, đặc biệt nguy hiểm khi bạn đang ở nơi hoang dã. Lọc và khử trùng nước là kỹ năng cơ bản để đảm bảo sức khỏe và tăng cơ hội sống sót.

Xác định nguồn nước an toàn trong tự nhiên

Hiểu rõ cách tìm và đánh giá nguồn nước là bước đầu tiên. Không phải nguồn nước nào cũng giống nhau. Bạn cần ưu tiên các nguồn nước chảy và tránh xa các vũng nước tù đọng.

Các nguồn nước tiềm năng bao gồm:

Bạn cần quan sát môi trường xung quanh. Tránh lấy nước ở hạ nguồn các khu dân cư, trang trại chăn nuôi, hoặc nơi có xác động vật. Dấu hiệu ô nhiễm bao gồm nước có màu lạ, mùi hôi, hoặc nhiều bọt bất thường.

Các phương pháp lọc và khử trùng nước hiệu quả

Sau khi có nguồn nước, bạn phải xử lý nó trước khi uống. Có nhiều phương pháp từ truyền thống đến hiện đại. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng.

Đun sôi (Boiling)

Đây là phương pháp đáng tin cậy nhất để tiêu diệt mọi mầm bệnh, bao gồm vi khuẩn, virus và động vật nguyên sinh. Bạn chỉ cần đun cho nước sôi bùng lên trong ít nhất một phút. Ở những vùng núi cao trên 2.000 mét như đỉnh Fansipan, bạn nên đun sôi ít nhất ba phút do áp suất không khí thấp hơn. Nhược điểm của phương pháp này là tốn thời gian, nhiên liệu và phải chờ nước nguội.

Lọc tự nhiên (Natural Filtration)

Đây là một kỹ năng bushcraft cổ điển. Bạn có thể tạo một bộ lọc đa tầng từ các vật liệu tự nhiên. Phương pháp này giúp loại bỏ cặn bẩn, lá cây và các hạt lơ lửng, làm nước trong hơn.

Cách làm một bộ lọc tự nhiên:

Bạn đổ nước từ từ vào lớp trên cùng và hứng nước sạch chảy ra từ đáy. Lưu ý, nước sau khi qua bộ lọc tự chế chỉ trong hơn, chưa được khử trùng. Bạn vẫn phải đun sôi hoặc xử lý bằng phương pháp khác trước khi uống.

Lọc cơ học (Mechanical Filtration)

Các bộ lọc nước di động hiện đại là công cụ hữu ích. Chúng sử dụng màng lọc với các lỗ siêu nhỏ (thường là 0.1 - 0.2 micron) để chặn lại vi khuẩn và động vật nguyên sinh. Các bộ lọc này nhỏ gọn, dễ sử dụng và cho ra nước sạch nhanh chóng. Tuy nhiên, hầu hết các bộ lọc cơ học không loại bỏ được virus vì virus có kích thước nhỏ hơn. Chúng cũng có thể bị tắc nếu nguồn nước quá đục.

Khử trùng hóa học (Chemical Purification)

Viên nén Iodine hoặc Chlorine là giải pháp gọn nhẹ. Bạn chỉ cần thả viên nén vào bình nước và chờ khoảng 30 phút. Hóa chất sẽ tiêu diệt vi khuẩn, virus và hầu hết các vi sinh vật khác. Nhược điểm là nước có mùi hóa chất và cần thời gian để phát huy tác dụng.

Lọc nước bền vững và tôn trọng thiên nhiên

Kỹ năng sinh tồn luôn đi đôi với trách nhiệm bảo vệ môi trường. Khi lấy và xử lý nước, bạn cần giảm thiểu tác động đến tự nhiên. Hãy lấy nước ở vị trí cách xa khu vực cắm trại hoặc vệ sinh cá nhân ít nhất 30 mét để tránh làm ô nhiễm nguồn nước. Không làm xáo trộn bờ suối hoặc thảm thực vật xung quanh. Nếu bạn dùng lửa để đun nước, hãy tuân thủ các quy tắc an toàn về lửa trại và chỉ sử dụng các cành cây khô đã rơi rụng.

Câu hỏi thường gặp

Uống trực tiếp nước suối trên núi có an toàn không?

Không, nước suối vẫn có thể chứa vi khuẩn từ động vật hoặc chất thải, bạn luôn cần xử lý trước khi uống.

Cần đun sôi nước trong bao lâu để diệt khuẩn?

Bạn cần đun sôi nước ít nhất một phút để tiêu diệt hầu hết các vi sinh vật gây bệnh.

Bộ lọc tự chế có làm nước uống được ngay không?

Không, bộ lọc tự chế chỉ loại bỏ cặn bẩn, bạn vẫn cần đun sôi nước sau khi lọc để khử trùng.

Nắm vững kỹ năng lọc và khử trùng nước giúp bạn tự tin hơn trong mọi chuyến phiêu lưu. Xem các bộ lọc nước và thiết bị sinh tồn tại WeTrek.vn.