Lưới bẫy ảnh (Camera Trap Grid) là gì?

Ngày cập nhật 01/02/2026 04:33 PM - 11 lượt xem

NỘI DUNG CHÍNH [hiệnẩn]

Lưới bẫy ảnh (Camera Trap Grid) là gì?
Lưới bẫy ảnh hoạt động như thế nào?
Vai trò của Lưới bẫy ảnh trong công tác bảo tồn tại Việt Nam
Người tham gia hoạt động ngoài trời và Lưới bẫy ảnh
Câu hỏi thường gặp
Bẫy ảnh có làm hại động vật hoang dã không?
Tôi có được tự lắp đặt bẫy ảnh trong rừng không?
Làm thế nào để phân biệt bẫy ảnh của nhà khoa học và của thợ săn?

Lưới bẫy ảnh là một hệ thống gồm nhiều máy ảnh tự động, được đặt theo sơ đồ trong tự nhiên để giám sát động vật hoang dã và hỗ trợ công tác bảo tồn.

Lưới bẫy ảnh (Camera Trap Grid) là gì?

Lưới bẫy ảnh (Camera Trap Grid) là một mạng lưới gồm nhiều thiết bị bẫy ảnh được thiết lập một cách có hệ thống trên một khu vực địa lý xác định. Mỗi bẫy ảnh (Camera Trap) là một chiếc máy ảnh tự động, được trang bị cảm biến chuyển động hoặc cảm biến hồng ngoại. Máy sẽ tự động chụp ảnh hoặc quay video khi phát hiện có động vật đi qua.

Thay vì đặt một máy ảnh đơn lẻ, việc tạo ra một lưới bẫy ảnh cho phép các nhà nghiên cứu và bảo tồn thu thập dữ liệu toàn diện hơn. Hệ thống này giúp ghi nhận sự hiện diện, mật độ phân bố và hành vi của các loài động vật hoang dã trong môi trường sống tự nhiên của chúng mà không cần sự có mặt của con người.

Lưới bẫy ảnh hoạt động như thế nào?

Quy trình thiết lập và vận hành một lưới bẫy ảnh tuân theo các bước khoa học cụ thể để đảm bảo tính chính xác của dữ liệu. Hoạt động này thường do các tổ chức bảo tồn, vườn quốc gia hoặc viện nghiên cứu thực hiện.

Thiết kế lưới: Các nhà khoa học xác định khu vực nghiên cứu và chia nó thành các ô vuông đều nhau trên bản đồ. Kích thước của mỗi ô vuông phụ thuộc vào loài động vật mục tiêu. Ví dụ, lưới để nghiên cứu các loài thú lớn như hổ hay báo sẽ có khoảng cách giữa các máy ảnh xa hơn so với lưới nghiên cứu các loài thú nhỏ.
Lắp đặt tại thực địa: Các đội chuyên gia đi bộ vào rừng, sử dụng GPS để xác định chính xác vị trí đặt từng bẫy ảnh theo sơ đồ đã thiết kế. Các máy ảnh thường được gắn vào thân cây, ở độ cao phù hợp để chụp được toàn thân con vật, và được ngụy trang để tránh làm động vật sợ hãi.
Thu thập dữ liệu: Các bẫy ảnh hoạt động liên tục trong một khoảng thời gian nhất định, thường là vài tháng. Chúng tự động ghi lại hình ảnh của bất kỳ sinh vật nào đi vào vùng cảm biến.
Phân tích dữ liệu: Sau thời gian lắp đặt, các nhà nghiên cứu thu hồi thẻ nhớ từ tất cả các máy ảnh. Họ phân tích hàng ngàn bức ảnh và video để xác định các loài, đếm số lượng cá thể, ghi nhận thời gian hoạt động và nghiên cứu hành vi của chúng.

Vai trò của Lưới bẫy ảnh trong công tác bảo tồn tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các lưới bẫy ảnh là công cụ quan trọng trong việc bảo vệ đa dạng sinh học. Chúng cung cấp những dữ liệu quý giá mà các phương pháp truyền thống khó có thể thu thập được, đặc biệt tại các khu rừng rậm và địa hình hiểm trở.

Xác nhận sự tồn tại của các loài quý hiếm: Nhiều loài động vật cực kỳ nhút nhát và khó quan sát trực tiếp. Lưới bẫy ảnh đã giúp ghi nhận lại hình ảnh của các loài cực kỳ nguy cấp như Sao la, Mang lớn tại dãy Trường Sơn, hay các loài Cầy và Mèo rừng tại các Vườn quốc gia Pù Mát, Cúc Phương.
Ước tính số lượng quần thể: Dữ liệu từ lưới bẫy ảnh giúp các nhà khoa học ước tính mật độ và số lượng cá thể của một loài trong một khu vực. Thông tin này rất quan trọng để đánh giá tình trạng của quần thể và đưa ra các kế hoạch bảo tồn phù hợp.
Giám sát các mối đe dọa: Ngoài việc ghi lại hình ảnh động vật, bẫy ảnh đôi khi cũng chụp được các hoạt động trái phép của con người như săn bắn hoặc khai thác gỗ. Điều này cung cấp bằng chứng để các đơn vị kiểm lâm tăng cường tuần tra và bảo vệ.
Cơ sở cho các quyết định bảo tồn: Dữ liệu về sự phân bố của các loài giúp xác định các "hành lang đa dạng sinh học", là những khu vực quan trọng mà động vật sử dụng để di chuyển giữa các vùng sinh cảnh. Việc bảo vệ các hành lang này là yếu tố sống còn cho sự tồn tại của nhiều loài.

Người tham gia hoạt động ngoài trời và Lưới bẫy ảnh

Khi đi trekking, cắm trại hay khám phá các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, bạn có thể tình cờ bắt gặp một chiếc bẫy ảnh. Việc hiểu rõ và hành xử đúng cách thể hiện trách nhiệm của bạn đối với môi trường và nỗ lực bảo tồn chung.

Nếu bạn nhìn thấy một chiếc máy ảnh được gắn trên cây và ngụy trang, hãy tuân thủ các nguyên tắc sau:

Không chạm vào thiết bị: Tuyệt đối không chạm, di chuyển hay tháo dỡ bẫy ảnh. Đây là tài sản và công cụ nghiên cứu khoa học có giá trị. Việc thay đổi góc máy hoặc vị trí có thể làm hỏng toàn bộ dữ liệu của một điểm nghiên cứu.
Giữ khoảng cách: Tránh đứng quá lâu trước ống kính hoặc thực hiện các hành động gây nhiễu. Điều này sẽ tạo ra các bức ảnh "giả", làm tốn dung lượng thẻ nhớ và pin của thiết bị.
Tuân thủ lộ trình: Luôn đi trên các đường mòn đã được wy định. Việc đi vào các khu vực cấm hoặc tự tạo lối đi mới có thể làm xáo trộn môi trường sống tự nhiên và ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

Hành động có trách nhiệm của bạn góp phần đảm bảo rằng các nhà khoa học thu thập được dữ liệu chính xác nhất. Những thông tin này sẽ được dùng để bảo vệ chính những cảnh quan thiên nhiên mà bạn đang khám phá.

Câu hỏi thường gặp

Bẫy ảnh có làm hại động vật hoang dã không?

Bẫy ảnh không gây hại cho động vật vì chúng sử dụng cảm biến hồng ngoại thụ động và đèn flash hồng ngoại gần như vô hình, không làm con vật giật mình.