Nấm mồi lửa (Tinder Fungus) là gì?

Nấm mồi lửa, tên khoa học là Fomes fomentarius, là một loại nấm ký sinh thường mọc trên vỏ cây gỗ cứng, đặc biệt là cây đã chết hoặc đang suy yếu. Ở Việt Nam, người đi rừng còn gọi nó bằng những cái tên như nấm bùi nhùi hay nấm mồi.

Loại nấm này có cấu trúc rất đặc biệt. Lớp vỏ bên ngoài cứng như gỗ, nhưng lớp thịt xốp bên trong, gọi là amadou, lại có khả năng bắt và giữ tia lửa cực tốt. Chính đặc điểm này biến nó thành một công cụ nhóm lửa vô giá trong các tình huống sinh tồn.

Trong kỹ năng sinh tồn, việc tạo ra lửa là một trong những ưu tiên hàng đầu. Lửa cung cấp nhiệt, nấu chín thức ăn, đun sôi nước, xua đuổi thú dữ và tạo tín hiệu cầu cứu. Nấm mồi lửa đóng vai trò là vật liệu trung gian hoàn hảo. Nó bắt được những tia lửa nhỏ nhất từ đá lửa hoặc các phương pháp ma sát, sau đó cháy âm ỉ trong thời gian dài. Điều này cho bạn đủ thời gian để chuyển đốm lửa đó sang các vật liệu bắt lửa lớn hơn như cỏ khô, lá cây hoặc dăm gỗ.

Bạn có thể nhận biết Nấm mồi lửa trong tự nhiên qua các đặc điểm sau:

• Hình dạng: Nấm có hình móng ngựa hoặc bán nguyệt, bám chặt vào thân cây.
• Màu sắc: Bề mặt ngoài có màu từ xám bạc đến nâu sẫm hoặc gần như đen. Bề mặt thường có các đường vân đồng tâm, tương tự như các vòng sinh trưởng của cây.
• Bề mặt: Vỏ ngoài rất cứng và sần sùi, không mịn.
• Kích thước: Nấm có thể phát triển với kích thước khá lớn, đường kính từ 10 cm đến hơn 40 cm.

Tại Việt Nam, bạn có thể tìm thấy Nấm mồi lửa hoặc các loại nấm có đặc tính tương tự trong các khu rừng nguyên sinh hoặc rừng già có nhiều cây gỗ cứng. Các khu vực như Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn, Ba Vì, Cúc Phương, hoặc các cánh rừng ở Tây Nguyên là những nơi có khả năng tìm thấy chúng. Hãy chú ý quan sát trên thân các cây gỗ lớn đã chết hoặc đang mục nát.

Khi thu hoạch Nấm mồi lửa, bạn cần tuân thủ các nguyên tắc bảo vệ môi trường:

• Chọn cây đã chết: Ưu tiên lấy nấm từ những cây đã chết hoặc cành cây đã gãy đổ. Việc này tránh làm tổn thương những cây còn sống.
• Không lấy hết: Chỉ lấy lượng vừa đủ dùng. Để lại một phần nấm trên cây để nó tiếp tục phát triển và duy trì vai trò trong hệ sinh thái.
• Sử dụng công cụ phù hợp: Dùng dao hoặc rìu nhỏ để cẩn thận tách nấm ra khỏi thân cây, tránh gây hư hại không cần thiết cho môi trường xung quanh.

Sau khi thu hoạch, nấm cần được xử lý để trở thành vật liệu nhóm lửa hiệu quả. Quá trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn.

1. Tách vỏ cứng: Dùng dao hoặc một vật cứng để loại bỏ lớp vỏ ngoài cùng. Lớp này không bắt lửa.
2. Lấy lớp xốp (Amadou): Phần quan trọng nhất là lớp thịt nấm mềm, xốp, có màu nâu nhạt nằm ngay dưới lớp vỏ cứng. Cẩn thận cắt và tách lớp này ra.
3. Làm tơi và phơi khô: Xé nhỏ lớp amadou hoặc thái thành các lát mỏng. Sau đó, phơi khô hoàn toàn dưới ánh nắng mặt trời hoặc gần nguồn nhiệt. Nấm càng khô, khả năng bắt lửa càng tốt.

Nấm mồi lửa hoạt động hiệu quả nhất khi kết hợp với một dụng cụ tạo tia lửa như thanh đá lửa (Ferro Rod).

• Chuẩn bị bùi nhùi: Chuẩn bị một búi bùi nhùi lớn từ cỏ khô, vỏ cây hoặc xơ dừa. Đặt một miếng nấm mồi lửa đã xử lý vào giữa.
• Tạo tia lửa: Dùng thanh quẹt của đá lửa đánh mạnh vào thanh ferro để tạo ra một chùm tia lửa hướng thẳng vào miếng nấm.
• Giữ lửa: Lớp amadou sẽ bắt tia lửa ngay lập tức và bắt đầu cháy âm ỉ, tạo ra khói nhưng không có ngọn lửa.
• Thổi bùng lửa: Cẩn thận đưa đốm lửa này vào búi bùi nhùi lớn hơn và thổi nhẹ nhàng, đều đặn. Oxy sẽ giúp đốm lửa bùng thành ngọn lửa lớn.

Kỹ năng sinh tồn luôn đi đôi với trách nhiệm. Khi tạo lửa và sống trong tự nhiên, bạn phải luôn tuân thủ các nguyên tắc an toàn và bảo vệ môi trường.

• Kiểm soát lửa: Luôn dọn sạch khu vực nhóm lửa, tạo một vòng tròn an toàn bằng đất hoặc đá.
• Dập lửa triệt để: Trước khi rời đi, hãy chắc chắn rằng ngọn lửa đã được dập tắt hoàn toàn. Dùng nước và đất để đảm bảo không còn tàn lửa âm ỉ.
• Tôn trọng thiên nhiên: Thực hành nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace). Dọn dẹp tất cả rác thải và phục hồi hiện trạng khu vực cắm trại của bạn.

Nấm mồi lửa không ăn được vì kết cấu của nó rất cứng và dai, gần như gỗ.

Bạn cần phơi khô hoàn toàn nấm đã qua xử lý và cất giữ trong túi hoặc hộp kín ở nơi khô ráo.

Một số loại nấm khác cũng có khả năng bắt lửa nhưng Nấm mồi lửa vẫn là lựa chọn hiệu quả và đáng tin cậy nhất.

Việc thành thạo kỹ năng nhóm lửa với Nấm mồi lửa đòi hỏi sự thực hành và các công cụ phù hợp. Một thanh đá lửa chất lượng là người bạn đồng hành không thể thiếu trong mỗi chuyến đi.

Xem các dụng cụ sinh tồn và đá lửa tại WeTrek.vn.