Nguyên tắc LNT – thực vật (Leave No Trace Flora) là gì?

Nguyên tắc LNT – thực vật là bộ quy tắc ứng xử giúp bạn giảm thiểu tác động lên cây cối và môi trường tự nhiên khi tham gia các hoạt động ngoài trời.

Nguyên tắc LNT – thực vật là một phần của bộ 7 Nguyên tắc Leave No Trace (Không để lại dấu vết) nổi tiếng. Nguyên tắc này hướng dẫn bạn cách tương tác với hệ thực vật một cách có trách nhiệm khi tham gia các hoạt động ngoài trời như trekking, cắm trại hay chèo thuyền. Mục tiêu chính là bảo tồn vẻ đẹp tự nhiên và sự nguyên vẹn của môi trường cho những người đến sau.

Tại Việt Nam, với hệ sinh thái đa dạng từ rừng rậm Hoàng Liên Sơn đến các rạn san hô ở Côn Đảo, việc áp dụng nguyên tắc này là cực kỳ quan trọng. Nó giúp bảo vệ các loài cây cỏ bản địa, ngăn chặn sự xâm lấn của các loài ngoại lai và giữ cho cảnh quan thiên nhiên không bị thay đổi bởi hoạt động của con người.

Để bảo vệ hệ thực vật, bạn cần tuân thủ những quy tắc cụ thể sau đây. Mỗi quy tắc đều có ví dụ thực tế để bạn dễ dàng áp dụng trong các chuyến đi tại Việt Nam.

Quy tắc này yêu cầu bạn không lấy bất cứ thứ gì thuộc về tự nhiên ra khỏi môi trường sống của nó. Điều này bao gồm hoa, quả dại, cành cây, đá, hay bất kỳ vật thể tự nhiên nào khác. Hãy để chúng ở lại cho hệ sinh thái và cho những người khác cùng chiêm ngưỡng.

• Khi bạn trekking cung đường Tà Năng - Phan Dũng và thấy một bông hoa dại đẹp, hãy dùng máy ảnh để ghi lại khoảnh khắc. Việc hái hoa sẽ làm mất đi nguồn hạt giống để cây sinh sản.
• Trong chuyến đi Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, bạn thấy những viên đá có hình thù độc đáo trong hang động. Hãy để chúng nguyên vị trí. Việc di chuyển chúng có thể làm xáo trộn môi trường vi sinh vật tại đó.

Các hoạt động của bạn có thể vô tình gây hại cho thực vật. Bạn cần chú ý đến từng hành động nhỏ để giảm thiểu tác động.

• Luôn đi trên các lối mòn có sẵn. Khi đi trekking ở Vườn quốc gia Bạch Mã, việc đi tắt qua các bụi cây sẽ làm hỏng thảm thực vật và gây xói mòn đất.
• Chọn nơi cắm trại trên bề mặt bền vững như đất trống, cát hoặc sỏi, tránh các khu vực có nhiều cây non hoặc thảm cỏ xanh.
• Khi mắc võng, bạn cần dùng dây đai bản rộng (tree-friendly straps) thay vì dây thừng nhỏ. Dây nhỏ siết chặt vào thân cây, làm tổn thương lớp vỏ bảo vệ và có thể giết chết cây.
• Không bẻ cành cây tươi để làm củi hoặc dọn đường đi.

Bạn có thể vô tình trở thành phương tiện vận chuyển hạt giống, côn trùng hoặc mầm bệnh từ nơi này đến nơi khác. Điều này gây nguy hiểm cho hệ sinh thái bản địa vốn rất nhạy cảm.

• Trước và sau mỗi chuyến đi, hãy làm sạch giày trekking, cọc lều, xe đạp và các thiết bị khác. Việc này loại bỏ hạt giống cỏ lạ hoặc đất chứa mầm bệnh. Ví dụ, trước khi vào rừng Cúc Phương, bạn cần đảm bảo đế giày không còn dính đất từ chuyến đi ở một tỉnh khác.
• Không mang theo hoa quả, rau củ từ nơi khác vào các khu bảo tồn. Hạt của chúng có thể rơi ra và phát triển, cạnh tranh với các loài cây bản địa.
• Nếu bạn chèo kayak ở khu vực Vịnh Lan Hạ, hãy rửa sạch thuyền sau khi sử dụng để tránh mang tảo hoặc sinh vật nhỏ từ vùng nước này sang vùng nước khác.

Mỗi hoạt động ngoài trời đều có những cách áp dụng nguyên tắc LNT Flora riêng biệt.

Khi di chuyển trong rừng, bạn hãy đi thành một hàng trên lối mòn để hạn chế mở rộng con đường. Tại bãi trại, hãy sắp xếp khu vực nấu nướng và sinh hoạt ở những nơi ít thảm thực vật. Nếu cần đốt lửa trại (chỉ ở những nơi cho phép), hãy dùng bếp lửa có sẵn hoặc sử dụng bếp dã ngoại di động. Việc thu nhặt củi khô phải tuân thủ quy định của khu vực, tránh bẻ cành cây sống.

Hệ sinh thái dưới nước cũng là một phần của hệ thực vật. Khi snorkeling tại Phú Quốc hay Côn Đảo, bạn không được chạm vào san hô. Một cú va chạm nhẹ cũng đủ làm tổn thương và giết chết các polyp san hô. Khi chèo kayak hoặc SUP trên sông, hồ, bạn cần tránh đi vào các khu vực có thảm thực vật thủy sinh dày đặc để không làm chúng bị gãy, dập.

Nhiếp ảnh gia thiên nhiên thường muốn có những góc chụp đẹp nhất. Tuy nhiên, bạn không nên giẫm đạp lên hoa cỏ hoặc bẻ cành cây để có một khung hình thoáng đãng. Hãy kiên nhẫn và tìm một góc chụp khác mà không cần can thiệp vào cảnh quan. Ví dụ, khi săn mây ở Tà Xùa, bạn hãy đứng trên các mỏm đá hoặc lối đi có sẵn, không đi vào các vạt cỏ để chụp ảnh.

Hái một bông hoa dại mang về có sao không?

Hái một bông hoa sẽ làm mất đi cơ hội tạo hạt của cây, ảnh hưởng đến chu trình sinh sản tự nhiên và nguồn thức ăn của côn trùng.

Làm sao để bảo vệ rễ cây khi cắm trại?

Bạn nên tránh dựng lều ngay trên hệ thống rễ nổi của các cây lớn để không gây áp lực và làm tổn thương chúng.

Sử dụng củi khô đã rơi xuống đất có vi phạm nguyên tắc LNT không?

Sử dụng củi khô nhỏ đã rơi sẵn được chấp nhận ở nhiều nơi, nhưng bạn cần kiểm tra quy định của vườn quốc gia hoặc khu bảo tồn vì cành mục là một phần quan trọng của quá trình tái tạo đất.

Việc hiểu và thực hành nguyên tắc LNT về thực vật giúp mỗi chuyến đi của bạn trở nên ý nghĩa hơn, góp phần bảo vệ thiên nhiên Việt Nam cho các thế hệ tương lai. Để chuẩn bị tốt nhất cho hành trình của mình, bạn có thể xem các thiết bị dã ngoại cần thiết tại WeTrek.vn.