Nhẫn và bao gốc (Ring & Volva) là gì?

Nhẫn và bao gốc là các bộ phận trên thân và gốc nấm, giúp bạn nhận dạng loài và phân biệt nấm độc khi trekking, khám phá thiên nhiên Việt Nam.

Khi bạn trekking trong các vườn quốc gia như Cúc Phương hay Cát Tiên, bạn sẽ gặp rất nhiều loại nấm. Nhận biết Nhẫn (Ring) và Bao gốc (Volva) là một kỹ năng sinh tồn cơ bản. Các đặc điểm này giúp bạn phân biệt nhanh các loài nấm, đặc biệt là những loài chứa độc tố nguy hiểm. Đây không phải kiến thức để bạn hái nấm ăn, mà là để bạn quan sát, hiểu thêm về hệ sinh thái và giữ an toàn tuyệt đối cho bản thân trong mỗi chuyến đi.

Đây là hai cấu trúc khác nhau, xuất hiện ở những vị trí riêng biệt trên cây nấm. Hiểu rõ chúng giúp việc nhận dạng trở nên chính xác hơn.

Nhẫn là một vòng tròn hoặc một lớp màng mỏng còn sót lại trên thân nấm. Nó vốn là một tấm màn che (partial veil) bảo vệ các phiến nấm khi còn non. Khi mũ nấm phát triển và bung ra, tấm màn này rách đi và để lại dấu tích là chiếc nhẫn.

• Vị trí: Nằm trên thân nấm, phía dưới mũ nấm.
• Hình dạng: Có thể trông giống một chiếc váy, một vòng tròn mỏng manh hoặc chỉ là một gờ nhỏ.
• Ví dụ tại Việt Nam: Nhiều loại nấm ăn được như nấm Tán Trắng thường có nhẫn rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều loài nấm độc cũng có cấu trúc này.

Bao gốc là phần còn lại của một lớp màng bao (universal veil) bao bọc toàn bộ cây nấm khi nó còn là một quả trứng non. Khi nấm lớn lên và vươn ra khỏi mặt đất, lớp màng này vỡ ra, để lại một cấu trúc hình chén hoặc hình túi ở gốc thân nấm.

• Vị trí: Nằm ở gốc của thân nấm, nơi tiếp xúc với mặt đất. Đôi khi nó bị chôn một phần dưới lá cây hoặc đất mùn.
• Hình dạng: Giống một chiếc cốc, một cái túi rách hoặc các mảng vỡ bám quanh gốc.
• Ví dụ tại Việt Nam: Loài nấm Tử Thần (Amanita phalloides), một trong những loài nấm độc nhất thế giới, có bao gốc rất rõ. Loài này có thể được tìm thấy trong các khu rừng ở Việt Nam.

Khi bạn đi dạo trong rừng hoặc tham gia một tour nhiếp ảnh thiên nhiên, việc quan sát nấm cần sự cẩn thận và tôn trọng tự nhiên. Bạn không nên đào bới hoặc nhổ nấm lên một cách tùy tiện.

Để quan sát Nhẫn, bạn chỉ cần nhìn vào phần thân ngay dưới mũ nấm. Nó thường khá dễ thấy.

Để tìm Bao gốc, bạn cần quan sát kỹ phần chân nấm. Hãy nhẹ nhàng gạt lớp lá cây hoặc đất mùn xung quanh gốc. Việc này giúp bạn xác định sự tồn tại của bao gốc mà không làm hại đến cây nấm hay môi trường đất xung quanh. Nhiều loài nấm có bao gốc thường mọc trong các khu rừng ẩm ướt tại Vườn quốc gia Ba Bể, Bạch Mã hoặc các cánh rừng ở Tây Nguyên.

Một quy tắc an toàn cơ bản cho người đi rừng là phải đặc biệt cẩn trọng với những cây nấm có đủ các bộ phận sau: mũ nấm, phiến nấm màu trắng, thân nấm, nhẫn và bao gốc. Sự kết hợp của các đặc điểm này thường xuất hiện ở chi nấm Amanita, chi này chứa những loài độc gây chết người. Nguyên tắc vàng là "không biết, không chắc thì tuyệt đối không chạm, không hái, không ăn". Mục đích của bạn là quan sát và chiêm ngưỡng vẻ đẹp của tự nhiên một cách an toàn.

Không phải tất cả, nhưng nhiều loài nấm độc chết người có bao gốc, vì vậy bạn cần cẩn trọng.

Tuyệt đối không, bạn chỉ nên quan sát và chụp ảnh để đảm bảo an toàn cho bản thân.

Bạn quan sát kỹ gốc nấm và có thể gạt nhẹ lớp lá mục, nhưng tốt nhất là không đào bới để bảo vệ hệ sinh thái.

Trang bị kiến thức đúng giúp mỗi chuyến đi của bạn an toàn và ý nghĩa hơn. Xem các dụng cụ đi rừng cần thiết tại WeTrek.vn.