Sao bị nở (Star Bloating) là gì?

Ngày cập nhật 04/01/2026 03:07 PM - 21 lượt xem

NỘI DUNG CHÍNH [hiệnẩn]

Sao bị nở (Star Bloating) là gì?
Nguyên nhân chính gây ra Sao bị nở khi chụp ảnh ngoài trời
Cách khắc phục Sao bị nở cho các chuyến săn ảnh dải Ngân Hà
Trước chuyến đi: Lựa chọn và chuẩn bị thiết bị
Tại địa điểm chụp: Tối ưu cài đặt
Sau chuyến đi: Xử lý hậu kỳ
Lưu ý an toàn và bảo quản thiết bị khi tác nghiệp ban đêm
Câu hỏi thường gặp

Sao bị nở (Star Bloating) là hiện tượng các ngôi sao trong ảnh chụp đêm bị phình to, mờ nhòe thay vì sắc nét, thường do thiết bị hoặc cài đặt phơi sáng.

Sao bị nở (Star Bloating) là gì?

Sao bị nở (Star Bloating) là một thuật ngữ trong nhiếp ảnh thiên văn. Nó mô tả tình trạng các ngôi sao trong ảnh của bạn trông lớn hơn, mềm và thiếu sắc nét so với thực tế. Thay vì là những chấm sáng nhỏ, chúng trở thành những đốm mờ, làm giảm chi tiết và độ trong của bầu trời đêm. Đây là một vấn đề quang học và kỹ thuật, không phải là một hiện tượng tự nhiên trên bầu trời.

Hãy tưởng tượng bạn vừa kết thúc một chuyến trekking đêm lên đỉnh Lảo Thẩn để săn dải Ngân Hà. Bạn xem lại ảnh chụp và thấy những ngôi sao lẽ ra phải lấp lánh thì lại bị nhòe đi. Đó chính là Sao bị nở. Hiện tượng này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuối cùng của bức ảnh phong cảnh đêm mà bạn đã tốn nhiều công sức để thực hiện.

Nguyên nhân chính gây ra Sao bị nở khi chụp ảnh ngoài trời

Hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn chủ động phòng tránh khi tác nghiệp tại các địa điểm như Tà Xùa, Y Tý hay các vùng biển ít ô nhiễm ánh sáng ở Ninh Thuận.

Thiết bị quang học: Chất lượng ống kính là yếu tố hàng đầu. Các ống kính giá rẻ hoặc không chuyên cho thiên văn thường gặp phải các loại quang sai như coma (hiện tượng sao ở rìa ảnh bị méo thành hình cánh chim) và sắc sai (viền tím quanh các vật thể có độ tương phản cao). Những quang sai này làm ánh sáng không hội tụ chính xác vào một điểm trên cảm biến, gây ra hiện tượng phình to.
Cài đặt máy ảnh không phù hợp:
- Khẩu độ quá lớn: Mở khẩu độ tối đa (ví dụ f/1.4, f/1.8) tuy thu được nhiều sáng nhưng cũng làm lộ rõ các điểm yếu và quang sai của ống kính, đặc biệt ở vùng rìa ảnh.
- ISO quá cao: Đẩy ISO lên cao để giảm thời gian phơi sáng sẽ làm tăng nhiễu (noise). Các thuật toán khử nhiễu của máy ảnh có thể làm mất chi tiết, khiến các ngôi sao nhỏ trông mềm và lớn hơn.
- Phơi sáng quá lâu: Để thời gian phơi sáng quá dài làm cảm biến bị quá tải ánh sáng từ các ngôi sao sáng, khiến chúng bị "cháy" và lan rộng ra xung quanh, tạo thành một đốm sáng lớn.
Điều kiện môi trường: Không khí ẩm, sương mù nhẹ hoặc một lớp mây mỏng trên cao có thể khuếch tán ánh sáng sao, làm chúng trông mờ ảo và to hơn kích thước thật. Đây là vấn đề thường gặp khi chụp ở các vùng núi cao Việt Nam vào ban đêm.

Cách khắc phục Sao bị nở cho các chuyến săn ảnh dải Ngân Hà

Để có những bức ảnh bầu trời đêm sắc nét, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ thiết bị đến kỹ thuật chụp tại thực địa.

Trước chuyến đi: Lựa chọn và chuẩn bị thiết bị

Chọn ống kính phù hợp: Ưu tiên các ống kính một tiêu cự (prime lens) góc rộng có chất lượng quang học tốt. Các ống kính này thường được thiết kế để kiểm soát quang sai tốt hơn ở khẩu độ lớn.
Sử dụng tripod vững chắc: Bất kỳ sự rung động nào trong quá trình phơi sáng dài đều làm ảnh bị nhòe. Một chiếc tripod chắc chắn là phụ kiện bắt buộc cho nhiếp ảnh phong cảnh đêm.
Mang theo dây bấm mềm hoặc điều khiển từ xa: Việc bấm nút chụp trực tiếp trên máy ảnh có thể gây rung động. Sử dụng điều khiển hoặc hẹn giờ 2 giây của máy ảnh để loại bỏ yếu tố này.

Tại địa điểm chụp: Tối ưu cài đặt

Đóng khẩu độ lại một chút: Thay vì chụp ở khẩu độ lớn nhất (ví dụ f/1.8), hãy thử khép lại 1 đến 2 stop (ví dụ f/2.5 hoặc f/2.8). Việc này giúp tăng độ nét toàn khung hình và giảm thiểu quang sai ở rìa ảnh.
Tìm ISO tối ưu: Mỗi máy ảnh có một ngưỡng ISO mà ở đó chất lượng ảnh vẫn tốt trước khi nhiễu trở nên quá nặng. Bạn hãy thử nghiệm để tìm ra mức ISO cân bằng giữa độ sáng và độ nhiễu cho máy ảnh của mình, thường là từ 1600 đến 6400.
Áp dụng quy tắc phơi sáng: Sử dụng Quy tắc 500 (500 Rule) hoặc Quy tắc NPF chính xác hơn để tính thời gian phơi sáng tối đa trước khi sao bắt đầu tạo thành vệt. Công thức cơ bản là lấy 500 chia cho tiêu cự ống kính (đối với cảm biến full-frame) để ra số giây phơi sáng.
Lấy nét thủ công: Tắt chế độ tự động lấy nét. Bật Live View, phóng to vào một ngôi sao sáng nhất và xoay vòng lấy nét bằng tay cho đến khi ngôi sao đó trở thành một chấm nhỏ và sắc nét nhất.

Sau chuyến đi: Xử lý hậu kỳ

Nếu ảnh của bạn vẫn bị Sao bị nở nhẹ, bạn có thể dùng các phần mềm xử lý ảnh chuyên dụng như Adobe Lightroom hoặc Photoshop. Các công cụ như Dehaze, Clarity hoặc các plugin chuyên biệt có chức năng "Star Reduction" sẽ giúp giảm kích thước và tăng độ sắc nét cho các ngôi sao.

Lưu ý an toàn và bảo quản thiết bị khi tác nghiệp ban đêm

Hành trình săn ảnh ngoài trời luôn đi kèm những yêu cầu về an toàn và bảo vệ thiết bị.

An toàn cá nhân: Luôn đi theo nhóm khi tác nghiệp ở những nơi hẻo lánh. Báo cho người thân về lịch trình của bạn. Sử dụng đèn đội đầu để rảnh tay thao tác và mang theo pin dự phòng. Mặc đủ ấm, đặc biệt là ở các vùng núi phía Bắc vào mùa đông.
Bảo quản thiết bị: Độ ẩm cao vào ban đêm có thể gây hại cho máy ảnh và ống kính. Sử dụng túi chống ẩm hoặc hộp đựng chuyên dụng. Mang theo nhiều pin dự phòng và giữ chúng ở nơi ấm áp, ví dụ như túi áo trong, vì pin sẽ hết nhanh hơn trong thời tiết lạnh. Kiểm tra quy định về flycam tại các vườn quốc gia hoặc khu bảo tồn trước chuyến đi.
Tôn trọng môi trường và văn hóa: Giữ im lặng, không xả rác và tuân thủ các quy định của địa phương. Khi chụp ảnh tại các bản làng, hãy tôn trọng sự riêng tư của người dân và xin phép trước khi chụp ảnh chân dung.