Tầng bụi (Shrub Layer) là gì?

Tầng bụi là tầng thực vật trong rừng, gồm các cây bụi và cây gỗ nhỏ, là nơi trú ẩn và kiếm ăn của nhiều loài động vật hoang dã khi bạn đi trekking.

Định nghĩa Tầng bụi (Shrub Layer)

Tầng bụi (Shrub Layer) là một trong các tầng cấu trúc của hệ sinh thái rừng. Tầng này nằm giữa tầng thảm mục (Forest Floor) và tầng dưới tán (Understory). Nó bao gồm các loài cây thân gỗ nhỏ, cây bụi, và cây non có chiều cao thường từ 1 đến 5 mét. Đây là một lớp thực vật dày đặc, tạo nên một không gian sống phức tạp và quan trọng cho hệ sinh thái.

Không giống như tầng cây gỗ cao vút hay tầng thảm mục sát mặt đất, tầng bụi là một thế giới riêng ở tầm mắt. Khi đi bộ trong rừng, đây là tầng thực vật bạn tương tác trực tiếp nhiều nhất. Cấu trúc của tầng bụi thay đổi tùy thuộc vào loại rừng, từ những bụi rậm chằng chịt trong rừng mưa nhiệt đới đến những bụi cây thưa thớt hơn trong rừng khộp.

Vai trò của Tầng bụi trong hoạt động khám phá thiên nhiên

Đối với người yêu thích trekking, xem chim hay nhiếp ảnh thiên nhiên, tầng bụi giữ một vai trò thiết yếu. Hiểu về tầng thực vật này giúp bạn nâng cao trải nghiệm và khả năng quan sát của mình.

• Nơi trú ẩn và làm tổ: Tầng bụi là ngôi nhà an toàn cho vô số loài động vật. Các loài thú nhỏ như cheo cheo, cầy, chồn thường ẩn náu trong các lùm cây rậm rạp để tránh kẻ săn mồi. Nhiều loài chim, đặc biệt là các loài sống ở tầng thấp như gà lôi, khướu, chọn tầng bụi để làm tổ. Khi trekking tại Vườn quốc gia Cát Tiên, việc quan sát kỹ các bụi cây ven lối mòn có thể giúp bạn phát hiện ra một gia đình gà lôi đang kiếm ăn.

• Nguồn thức ăn dồi dào: Tầng bụi cung cấp một lượng lớn thức ăn. Quả mọng, lá non, chồi cây và các loài côn trùng sống trong đó là nguồn dinh dưỡng cho nhiều loài chim, thú, và bò sát. Tại Vườn quốc gia Bạch Mã, các bụi cây mua, sim là điểm đến ưa thích của các loài chim ăn quả, tạo cơ hội tuyệt vời cho hoạt động xem chim (birdwatching).

• Hành lang di chuyển an toàn: Các loài động vật nhỏ sử dụng sự che phủ của tầng bụi như một hành lang bí mật để di chuyển mà không bị phát hiện. Khi tham gia một chuyến đi xem động vật hoang dã ban đêm (night tour), ánh đèn của bạn có thể quét qua một cặp mắt sáng rực của loài cầy đang di chuyển qua các bụi rậm.

Kỹ năng quan sát Tầng bụi khi đi trekking và xem chim

Để tận dụng tối đa những gì tầng bụi mang lại, bạn cần trang bị một số kỹ năng quan sát cơ bản.

Lắng nghe âm thanh

Trong không gian yên tĩnh của rừng, âm thanh là dấu hiệu đầu tiên của sự sống. Tiếng lá cây xào xạc, tiếng cành cây gãy nhẹ trong một lùm cây thường là do một con vật nào đó đang di chuyển. Hãy dừng lại, giữ im lặng và lắng nghe. Âm thanh đó có thể dẫn bạn đến một cuộc gặp gỡ bất ngờ với một con cheo cheo tại Vườn quốc gia Pù Mát.

Tìm kiếm dấu vết

Hãy chú ý đến những dấu hiệu nhỏ trên mặt đất hoặc trên các cành cây thấp. Dấu chân, phân động vật, lông vũ, hoặc những cành cây bị ăn dở đều là những manh mối cho thấy sự hiện diện của động vật hoang dã. Việc nhận biết các dấu vết này giúp bạn hiểu hơn về các loài đang sống quanh mình.

Kiên nhẫn và di chuyển chậm

Động vật hoang dã rất nhút nhát. Thay vì di chuyển nhanh, hãy đi chậm rãi và dừng lại thường xuyên để quan sát. Tìm một vị trí có tầm nhìn tốt gần một khu vực có tầng bụi phát triển, và kiên nhẫn chờ đợi. Đây là phương pháp hiệu quả nhất để xem chim và chụp ảnh thiên nhiên.

Đặc điểm Tầng bụi tại các Vườn quốc gia Việt Nam

Mỗi hệ sinh thái rừng ở Việt Nam có một tầng bụi đặc trưng, tạo nên những trải nghiệm khám phá khác nhau.

• Rừng mưa nhiệt đới (Cúc Phương, Cát Tiên): Tầng bụi ở đây cực kỳ dày đặc và đa dạng với các loài cây leo, dương xỉ, và cây cọ nhỏ. Độ ẩm cao tạo điều kiện cho nhiều loài lưỡng cư và côn trùng phát triển. Việc di chuyển đòi hỏi phải có kỹ năng và trang bị phù hợp để băng qua các lối mòn rậm rạp.

• Rừng á nhiệt đới núi cao (Bạch Mã, Hoàng Liên): Tầng bụi có các loài cây đặc trưng như đỗ quyên, trà hoa vàng và các loại cây bụi chịu lạnh. Tầng này thường thấp hơn nhưng vẫn là nơi trú ngụ quan trọng của các loài chim đặc hữu vùng núi cao.

• Rừng khộp (Yok Đôn): Tầng bụi ở rừng khộp thưa thớt hơn nhiều, chủ yếu là các loại cây bụi chịu hạn và cỏ. Cấu trúc thoáng đãng này giúp bạn dễ dàng quan sát các loài thú lớn như bò tót, nai, hoẵng từ khoảng cách xa hơn.

An toàn và Bảo tồn khi khám phá Tầng bụi

Khi di chuyển trong các khu vực có tầng bụi rậm, bạn cần chú ý đến an toàn. Luôn mặc quần áo dài tay, quần dài và đi giày trekking cổ cao để bảo vệ cơ thể khỏi gai nhọn, côn trùng và các loài bò sát có thể ẩn nấp. Sử dụng gậy trekking để dò đường và tạo tiếng động nhẹ, giúp xua đuổi các loài vật trước khi bạn đến quá gần.

Về mặt bảo tồn, hãy tuân thủ nguyên tắc "Không để lại gì ngoài những dấu chân". Luôn đi trên các lối mòn có sẵn. Việc băng rừng, giẫm đạp lên tầng bụi sẽ phá hủy nơi ở và nguồn thức ăn của nhiều loài động vật. Giữ im lặng và khoảng cách an toàn khi quan sát động vật để không làm phiền chúng.

Câu hỏi thường gặp

Tầng bụi khác Tầng dưới tán (Understory) như thế nào?

Tầng bụi gồm các cây bụi và cây gỗ nhỏ thấp hơn, trong khi tầng dưới tán gồm các cây gỗ trưởng thành nhưng có chiều cao thấp hơn tầng vượt tán.

Tại sao Tầng bụi quan trọng cho việc xem chim (birdwatching)?

Tầng bụi cung cấp thức ăn, nơi làm tổ và sự che chở cho nhiều loài chim sống ở tầng thấp của rừng, tạo điều kiện lý tưởng để quan sát chúng.

Hiểu rõ về tầng bụi giúp mỗi chuyến đi của bạn trở nên sâu sắc hơn. Bạn không chỉ đi qua một khu rừng, mà còn đọc được câu chuyện về sự sống đang diễn ra xung quanh mình. Để chuẩn bị tốt nhất cho các hành trình khám phá thiên nhiên, việc lựa chọn trang phục phù hợp là yếu tố quan trọng hàng đầu.

Xem các loại quần áo trekking chuyên dụng tại WeTrek.vn.