Tẩy xanh thương hiệu là gì?

Tẩy xanh thương hiệu là hành vi quảng cáo sai lệch, khiến người tiêu dùng tin rằng một sản phẩm hay công ty thân thiện với môi trường hơn thực tế.

Tẩy xanh thương hiệu, hay greenwashing, là một chiến thuật marketing. Các công ty sử dụng nó để tạo ra hình ảnh sai lệch về trách nhiệm môi trường. Họ chi nhiều tiền và thời gian cho việc quảng cáo “xanh” hơn là thực sự giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Điều này gây nhầm lẫn cho những người tiêu dùng muốn đưa ra lựa chọn bền vững, đặc biệt là cộng đồng yêu thích hoạt động ngoài trời.

Bạn có thể nhận ra các hành vi tẩy xanh qua một vài dấu hiệu phổ biến. Việc chú ý đến những chi tiết này giúp bạn trở thành người tiêu dùng thông thái hơn.

Ngôn ngữ mơ hồ và không cụ thể

Các thương hiệu thường dùng những từ ngữ chung chung không có ý nghĩa rõ ràng.

• Ví dụ: "thân thiện với môi trường", "xanh", "tự nhiên", "bền vững".
• Những từ này không đi kèm bằng chứng, dữ liệu hay chứng nhận cụ thể để chứng minh.

Hình ảnh gây hiểu lầm

Bao bì sản phẩm sử dụng nhiều màu xanh lá, hình ảnh cây cối, động vật hoang dã. Việc này nhằm tạo cảm giác sản phẩm gắn liền với thiên nhiên, dù bản chất sản phẩm không hề bền vững. Một chai nước nhựa dùng một lần với nhãn màu xanh và hình ngọn núi là một ví dụ điển hình.

Tuyên bố không liên quan hoặc không có bằng chứng

Một số công ty nhấn mạnh vào một chi tiết nhỏ, đúng nhưng không quan trọng để đánh lạc hướng người dùng. Ví dụ, một sản phẩm quảng cáo "không chứa CFC" trong khi chất CFC đã bị cấm sử dụng từ nhiều năm trước. Họ cũng đưa ra các tuyên bố mà không có bất kỳ báo cáo, nghiên cứu hay chứng nhận nào từ bên thứ ba để xác thực.

Che giấu sự đánh đổi

Thương hiệu chỉ nêu bật một khía cạnh "xanh" của sản phẩm trong khi che giấu những tác động tiêu cực khác. Một chiếc áo có thể được làm từ cotton hữu cơ, nhưng quy trình nhuộm màu lại sử dụng hóa chất độc hại và tiêu tốn lượng nước khổng lồ.

Nói dối hoàn toàn

Đây là hình thức tệ nhất của tẩy xanh. Các công ty bịa đặt dữ liệu hoặc tự tạo ra các chứng nhận "xanh" giả mạo để lừa dối khách hàng một cách trắng trợn.

Tẩy xanh xuất hiện ở nhiều ngành công nghiệp, từ thời trang, hàng tiêu dùng đến năng lượng. Các ví dụ giúp bạn hình dung rõ hơn về vấn đề này.

Trên thế giới

Vụ bê bối "Dieselgate" của Volkswagen là một ví dụ kinh điển. Hãng xe này đã quảng cáo rầm rộ về dòng xe "diesel sạch" với lượng khí thải thấp. Thực tế, họ đã bí mật lắp đặt phần mềm để gian lận trong các bài kiểm tra khí thải. Xe của họ thải ra chất ô nhiễm cao hơn gấp 40 lần so với mức cho phép.

Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, bạn có thể thấy các biểu hiện tẩy xanh ở nhiều lĩnh vực:

• Thời trang nhanh: Một số thương hiệu ra mắt một bộ sưu tập nhỏ "thân thiện môi trường" làm từ vải tái chế. Tuy nhiên, mô hình kinh doanh cốt lõi của họ vẫn dựa trên sản xuất hàng loạt, tiêu thụ quá mức và tạo ra lượng rác thải khổng lồ.
• Hàng tiêu dùng: Các sản phẩm nhựa dùng một lần như ống hút, chai nước, hộp đựng thực phẩm thường có bao bì màu xanh và ghi các từ như "tinh khiết", "thiên nhiên". Những thông điệp này che giấu vấn đề cốt lõi là rác thải nhựa.
• Dịch vụ: Một doanh nghiệp quảng bá chương trình trồng cây nhỏ lẻ nhưng không đề cập đến lượng khí thải carbon khổng lồ từ hoạt động vận hành chính của họ.

Là người yêu thiên nhiên, bạn hiểu rõ tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Tẩy xanh gây ra những tác động tiêu cực trực tiếp đến các giá trị mà cộng đồng outdoor theo đuổi.

• Nó làm suy yếu nỗ lực của các thương hiệu thực sự bền vững.
• Nó khiến bạn vô tình ủng hộ các công ty gây hại cho môi trường.
• Nó gây ra sự hoài nghi và làm giảm niềm tin của người tiêu dùng vào các sản phẩm "xanh".

Để tránh bẫy tẩy xanh, bạn cần trang bị kiến thức và sự quan sát.

• Tìm kiếm sự cụ thể: Thay vì tin vào các từ ngữ chung chung, hãy tìm kiếm thông tin chi tiết về vật liệu, quy trình sản xuất, và chuỗi cung ứng.
• Kiểm tra chứng nhận: Ưu tiên các sản phẩm có chứng nhận từ các tổ chức thứ ba uy tín và độc lập như B Corp, Fair Trade, Bluesign, hoặc GOTS.
• Nghiên cứu toàn diện: Đừng chỉ nhìn vào một sản phẩm. Hãy xem xét các hoạt động và báo cáo bền vững tổng thể của cả công ty.
• Ủng hộ sự minh bạch: Lựa chọn các thương hiệu công khai về cả thành công và thách thức trong hành trình bền vững của họ.

Tẩy xanh có bất hợp pháp không?

Tẩy xanh có thể bị xem là quảng cáo gây hiểu lầm và vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng tại nhiều quốc gia, bao gồm Việt Nam.

Làm sao để biết một chứng nhận "xanh" là đáng tin cậy?

Hãy tìm kiếm các chứng nhận từ bên thứ ba, độc lập, và có uy tín quốc tế thay vì các nhãn tự tạo của thương hiệu.

Mua đồ cũ có phải là cách tốt nhất để tránh tẩy xanh không?

Mua đồ cũ là một lựa chọn tiêu dùng bền vững tuyệt vời vì nó giảm thiểu rác thải và không trực tiếp hỗ trợ các hoạt động sản xuất mới.

Để lựa chọn những sản phẩm outdoor từ các thương hiệu uy tín, minh bạch về quy trình sản xuất, bạn hãy xem các sản phẩm quần áo dã ngoại tại WeTrek.vn.