Thiết bị bám sao (Star Tracker) là gì?

Thiết bị bám sao (Star Tracker) là một đế gắn máy ảnh cơ giới, xoay ngược chiều Trái Đất, giúp camera bắt trọn vẹn chi tiết dải Ngân Hà và các vì sao.

Thiết bị bám sao, còn gọi là monture xích đạo di động (portable equatorial mount), là một thiết bị cơ khí có động cơ. Nhiệm vụ của nó là xoay máy ảnh của bạn theo đúng tốc độ tự quay của Trái Đất. Chuyển động này giúp các ngôi sao hiện lên như những điểm sáng sắc nét trong ảnh phơi sáng dài, thay vì các vệt mờ do chuyển động của Trái Đất gây ra.

Đối với người chụp ảnh phong cảnh ngoài trời, thiết bị này mở ra khả năng chụp ảnh thiên văn (astrophotography) chuyên sâu. Bạn có thể ghi lại hình ảnh dải Ngân Hà, các tinh vân, và chòm sao với độ chi tiết cao trong các chuyến đi cắm trại, leo núi, hoặc khám phá những vùng hẻo lánh.

Mang theo một thiết bị bám sao trong hành trình của bạn mang lại nhiều lợi thế rõ rệt. Nó cho phép bạn chụp những bức ảnh phơi sáng lâu hơn nhiều so với quy tắc 500 thông thường mà không làm sao bị kéo vệt.

Các lợi ích chính bao gồm:

• Chất lượng ảnh vượt trội: Phơi sáng lâu hơn giúp cảm biến thu được nhiều ánh sáng hơn. Điều này làm giảm nhiễu (noise) và tăng độ chi tiết của các vật thể trên bầu trời đêm.

• Kiểm soát sáng tạo tốt hơn: Bạn có thể sử dụng ISO thấp hơn và khẩu độ hẹp hơn. Việc này giúp ảnh sắc nét hơn và có chiều sâu trường ảnh tốt hơn khi cần lấy nét cả tiền cảnh và bầu trời.

• Sử dụng được nhiều loại ống kính: Thiết bị cho phép bạn dùng cả ống kính tele để chụp các vật thể ở xa như tinh vân Tiên Nữ (Andromeda) hoặc các cụm sao, điều không thể thực hiện nếu không bám sao.

Khi lựa chọn một thiết bị bám sao cho các chuyến đi dã ngoại, bạn cần ưu tiên các yếu tố phù hợp với việc di chuyển và sử dụng trong điều kiện hoang dã.

• Trọng lượng và kích thước: Chọn các mẫu nhỏ gọn, nhẹ, dễ dàng xếp trong balo cùng với các thiết bị cắm trại khác. Nhiều mẫu hiện đại chỉ nặng dưới 1kg.

• Tải trọng (Payload): Xem xét tổng trọng lượng của máy ảnh và ống kính nặng nhất bạn dự định dùng. Thiết bị phải có tải trọng cao hơn ít nhất 20% so với khối lượng thiết bị để đảm bảo hoạt động ổn định.

• Nguồn điện: Ưu tiên các mẫu sử dụng pin AA hoặc có pin sạc tích hợp qua cổng USB. Điều này giúp bạn dễ dàng sạc lại bằng pin dự phòng khi ở xa nguồn điện lưới.

• Thiết lập trục cực (Polar Alignment): Chọn loại có kính ngắm trục cực (polar scope) quang học hoặc hỗ trợ bằng laser, ứng dụng điện thoại để căn chỉnh nhanh và chính xác hơn trong đêm tối.

Sử dụng thiết bị bám sao hiệu quả ngoài trời đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Từ việc chọn địa điểm đến cách bảo quản thiết bị, mọi thứ đều ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

Để có ảnh bầu trời đẹp nhất, bạn cần tìm đến những nơi có ô nhiễm ánh sáng thấp. Các đỉnh núi cao, vùng biển đảo xa đất liền, hoặc các khu bảo tồn quốc gia là lựa chọn lý tưởng. Ví dụ:

• Miền Bắc: Các đỉnh núi ở Tà Xùa (Sơn La), Mù Cang Chải (Yên Bái), hoặc khu vực quanh Mã Pí Lèng (Hà Giang) là nơi có bầu trời rất trong vào mùa khô (tháng 10 đến tháng 4).

• Miền Trung: Vườn quốc gia Bạch Mã (Thừa Thiên Huế), các đồi cát ở Mũi Dinh (Ninh Thuận).

• Miền Nam: Các đảo thuộc quần đảo Côn Đảo hoặc Phú Quốc.

Hãy kiểm tra lịch trăng. Thời điểm lý tưởng để chụp Ngân Hà là những đêm không trăng (tuần trăng mới) hoặc khi mặt trăng đã lặn.

Chân máy (tripod) là nền tảng. Bạn cần một chân máy thật vững chắc, đặt trên nền đất cứng, không bị lún hoặc rung lắc do gió. Sau khi gắn thiết bị bám sao lên chân máy, bước quan trọng nhất là căn chỉnh trục cực. Ở Bắc bán cầu, bạn cần hướng trục quay của thiết bị vào sao Bắc Cực (Polaris).

Bạn có thể sử dụng la bàn và ứng dụng trên điện thoại thông minh (như PhotoPills, Star Walk) để xác định vị trí sao Bắc Cực một cách nhanh chóng.

Khí hậu Việt Nam có độ ẩm cao, đặc biệt trong rừng hoặc trên núi vào ban đêm. Luôn cất thiết bị bám sao, máy ảnh, và ống kính trong túi chống sốc có các gói hút ẩm khi không sử dụng. Sương đêm có thể làm mờ ống kính và ảnh hưởng đến các bộ phận điện tử. Mang theo khăn lau ống kính chuyên dụng và bóng thổi bụi.

Pin cũng hoạt động kém hơn trong thời tiết lạnh. Hãy giữ pin dự phòng trong túi áo hoặc gần cơ thể để giữ ấm trước khi sử dụng.

Khi tác nghiệp ở những nơi hoang dã, luôn đi theo nhóm hoặc thông báo lịch trình cho người khác. Sử dụng đèn pin ánh sáng đỏ để không làm mất khả năng nhìn trong bóng tối của mắt và không ảnh hưởng đến các nhiếp ảnh gia khác. Luôn dọn dẹp rác thải và giữ nguyên hiện trạng môi trường nơi bạn đến.

Không, bạn có thể dùng bất kỳ máy ảnh nào có chế độ chỉnh tay (Manual Mode) để kiểm soát tốc độ màn trập, khẩu độ và ISO.

Các mẫu hiện đại dành cho du lịch rất nhỏ gọn, thường chỉ nặng từ 0.5 đến 1.5 kg, hoàn toàn phù hợp để mang trong balo leo núi.

Xem các mẫu thiết bị bám sao và phụ kiện nhiếp ảnh dã ngoại tại WeTrek.vn.