Tiếp cận Vùng hoang dã là gì?

TL;DR: Tiếp cận Vùng hoang dã là quyền và khả năng đi vào các khu vực tự nhiên xa xôi, chưa có hạ tầng để hoạt động dã ngoại một cách có trách nhiệm.

Tiếp cận Vùng hoang dã, hay Backcountry Access, là thuật ngữ chỉ quyền và khả năng của bạn để đi vào các khu vực tự nhiên hẻo lánh. Những nơi này không có đường sá, biển chỉ dẫn, trạm nghỉ hay các dịch vụ tiện ích. Khi ở đây, bạn hoàn toàn tự lực về mọi mặt, từ tìm đường, mang vác đồ đạc, nấu ăn, cho đến xử lý các tình huống khẩn cấp.

Vùng hoang dã (backcountry) khác với vùng ven (frontcountry). Vùng ven là những nơi dễ tiếp cận bằng xe, có đường mòn rõ ràng, khu cắm trại được quy hoạch và có ban quản lý. Ví dụ, khu vực trung tâm Vườn Quốc gia Ba Vì với các điểm tham quan chính là vùng ven. Ngược lại, những cánh rừng sâu, những đỉnh núi không có đường mòn thuộc Vườn Quốc gia đó chính là vùng hoang dã.

Việc tiếp cận các vùng đất này mang lại nhiều giá trị. Nó cho bạn không gian để kết nối với thiên nhiên một cách nguyên sơ nhất. Các hoạt động như trekking dài ngày, leo núi kỹ thuật hay cắm trại nơi hẻo lánh giúp bạn rèn luyện kỹ năng sinh tồn, sự tự tin và sức bền. Khi bạn trực tiếp trải nghiệm vẻ đẹp của thiên nhiên hoang dã, bạn cũng sẽ có ý thức cao hơn trong việc bảo vệ nó. Việc duy trì quyền tiếp cận cũng góp phần vào việc bảo tồn các không gian xanh cho thế hệ tương lai.

Ở Việt Nam, việc tiếp cận các vùng hoang dã có những đặc thù riêng. Bạn cần hiểu rõ các quy định và điều kiện tại từng địa phương.

Vườn Quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên

Đây là những khu vực do nhà nước quản lý. Hầu hết các Vườn Quốc gia như Hoàng Liên, Bidoup Núi Bà, Tà Đùng đều có quy định về việc trekking và cắm trại. Thông thường, bạn cần:

• Đăng ký và xin giấy phép từ Ban quản lý.

• Bắt buộc thuê người dẫn đường địa phương (porter/guide) do Ban quản lý chỉ định.

• Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường, phòng chống cháy rừng.

Ví dụ: Để leo đỉnh Fansipan theo đường Trạm Tôn hoặc Sín Chải, bạn phải làm thủ tục và có giấy phép từ Ban quản lý Vườn Quốc gia Hoàng Liên.

Đất cộng đồng và khu vực sinh sống của người dân tộc

Nhiều cung đường trekking đẹp ở Hà Giang, Cao Bằng hay Lai Châu đi qua các khu vực là nơi sinh sống lâu đời của các cộng đồng dân tộc thiểu số. Về mặt pháp lý, đây không phải là đất công cộng hoàn toàn. Việc tiếp cận những khu vực này đòi hỏi sự tôn trọng văn hóa bản địa. Bạn nên thuê người dẫn đường là người địa phương. Họ không chỉ giúp bạn tìm đường mà còn là cầu nối giữa bạn và cộng đồng.

Lưu vực sông, hồ và đường bờ biển

Tiếp cận vùng hoang dã không chỉ giới hạn ở đường bộ. Các hoạt động như chèo kayak trên sông Nho Quế, vượt thác ở Lâm Đồng hay đi thuyền dọc bờ biển Vịnh Lan Hạ cũng là một hình thức. Bạn cần nắm rõ các quy định về an toàn đường thủy và điều kiện thời tiết tại khu vực đó.

Mặc dù có tiềm năng lớn, việc tiếp cận các vùng hoang dã tại Việt Nam đối mặt với một số khó khăn:

• Quy định không rõ ràng: Thủ tục xin phép ở một số nơi còn phức tạp, thiếu nhất quán hoặc không được công bố rộng rãi.

• Thiếu thông tin: Bản đồ địa hình chi tiết và dữ liệu về các cung đường còn hạn chế. Nhiều người phải dựa vào kinh nghiệm truyền miệng hoặc các file GPS chia sẻ trên mạng.

• Phát triển kinh tế: Một số khu vực hoang dã trước đây có thể bị hạn chế tiếp cận do các dự án xây dựng thủy điện, khu nghỉ dưỡng hoặc khai thác khoáng sản.

• Khu vực nhạy cảm: Các vùng biên giới hoặc khu vực quân sự có quy định tiếp cận nghiêm ngặt và thường xuyên thay đổi.

Để duy trì quyền tiếp cận lâu dài, mỗi người tham gia hoạt động dã ngoại cần có trách nhiệm với thiên nhiên và cộng đồng. Nguyên tắc Không để lại dấu (Leave No Trace) là kim chỉ nam cho mọi hành động của bạn.

• Chuẩn bị kỹ lưỡng: Nghiên cứu về cung đường, thời tiết và các quy định địa phương trước chuyến đi.

• Đi và cắm trại trên bề mặt bền vững: Luôn đi trên đường mòn có sẵn. Chọn nơi cắm trại là đất trống hoặc đá, tránh các thảm thực vật mỏng manh.

• Thu dọn rác đúng cách: Mang về tất cả những gì bạn mang theo, bao gồm cả rác hữu cơ như vỏ trái cây.

• Giảm thiểu tác động của lửa trại: Sử dụng bếp gas du lịch thay vì đốt lửa. Nếu phải đốt lửa, hãy dùng bếp củi di động hoặc các vị trí đốt lửa cũ.

• Tôn trọng động vật hoang dã: Quan sát từ xa, không cho chúng ăn và bảo quản thực phẩm cẩn thận.

• Tôn trọng người khác: Giữ im lặng, nhường đường cho các nhóm khác và tôn trọng văn hóa của người dân địa phương.

An toàn và tự chủ là hai yếu tố hàng đầu. Trang bị của bạn phải đáp ứng được các yêu cầu của một chuyến đi xa, không có sự hỗ trợ từ bên ngoài.

• Hệ thống định vị: Bản đồ giấy, la bàn, thiết bị GPS chuyên dụng.

• Chỗ ở: Lều, võng, tấm tăng che phù hợp với địa hình và thời tiết.

• Nấu nướng: Bếp gas du lịch, nhiên liệu, nồi, dụng cụ ăn uống.

• Lọc và trữ nước: Dụng cụ lọc nước, bình hoặc túi chứa nước đủ dung tích.

• Bộ sơ cứu: Đầy đủ các vật dụng y tế cá nhân và dụng cụ sơ cứu cơ bản.

Cần giấy phép để đi vào vùng hoang dã ở Việt Nam không?

Nhiều Vườn Quốc gia và khu vực biên giới yêu cầu bạn phải có giấy phép và tuân thủ quy định của địa phương.

Làm sao để tìm đường đi trong vùng hoang dã?

Bạn cần sử dụng bản đồ, la bàn, thiết bị định vị GPS và không nên chỉ dựa vào điện thoại di động.

Mang gì về khi kết thúc chuyến đi?

Bạn phải mang về toàn bộ rác thải của mình và không lấy bất cứ thứ gì từ tự nhiên như cây, đá hay động vật.

Xem các thiết bị dã ngoại cần thiết cho chuyến đi vào vùng hoang dã tại WeTrek.vn.