Tốc độ nhật tinh (Sidereal Rate) là gì?

Tốc độ nhật tinh là tốc độ quay của Trái Đất so với các vì sao, giúp máy ảnh theo dõi và chụp ảnh thiên văn sắc nét, không bị vệt sao.

Tốc độ nhật tinh (Sidereal Rate) là tốc độ quay của Trái Đất so với các ngôi sao ở xa. Nó khác với tốc độ quay so với Mặt Trời mà chúng ta dùng để tính một ngày 24 giờ. Một ngày theo sao dài khoảng 23 giờ 56 phút.

Đối với nhiếp ảnh gia ngoài trời, đặc biệt là người chụp ảnh thiên văn, tốc độ này cực kỳ quan trọng. Khi phơi sáng lâu để chụp bầu trời đêm, Trái Đất vẫn quay. Chuyển động này làm các ngôi sao trên ảnh bị mờ, tạo thành các vệt dài. Việc theo dõi bầu trời đúng bằng Tốc độ nhật tinh sẽ bù trừ cho chuyển động quay của Trái Đất. Kết quả là các ngôi sao hiện lên dưới dạng những điểm sáng sắc nét, không bị kéo vệt.

Hiểu và áp dụng Tốc độ nhật tinh mang lại nhiều lợi ích khi bạn tác nghiệp ngoài trời vào ban đêm. Nó trực tiếp cải thiện chất lượng ảnh và mở ra những khả năng sáng tạo mới.

Lợi ích chính bao gồm:

• Ảnh sắc nét hơn: Các ngôi sao và thiên thể hiện rõ dưới dạng các chấm tròn, không bị mờ nhòe do chuyển động của Trái Đất.

• Phơi sáng lâu hơn: Bạn có thể phơi sáng trong vài phút thay vì chỉ vài giây. Điều này giúp cảm biến máy ảnh thu được nhiều ánh sáng hơn từ các vật thể mờ như dải Ngân Hà hoặc các tinh vân.

• Giảm nhiễu (noise): Vì thu được nhiều ánh sáng hơn, bạn có thể sử dụng ISO thấp hơn. ISO thấp giúp giảm đáng kể hiện tượng nhiễu hạt, cho ra bức ảnh trong trẻo và chi tiết.

• Ghi lại nhiều chi tiết hơn: Phơi sáng lâu giúp bộc lộ màu sắc và cấu trúc của dải Ngân Hà, các cụm sao mà mắt thường hoặc các bức ảnh phơi sáng ngắn không thể thấy được.

Việt Nam có nhiều địa điểm với bầu trời quang đãng, ít ô nhiễm ánh sáng, là thiên đường cho các nhiếp ảnh gia thiên văn. Việc áp dụng Tốc độ nhật tinh sẽ nâng tầm những bức ảnh chụp tại đây.

Những địa điểm núi cao như Tà Xùa (Sơn La) hay Mẫu Sơn (Lạng Sơn) thường có bầu trời đêm trong vắt, đặc biệt vào mùa khô. Để chụp dải Ngân Hà rõ nét, bạn cần một chân đế bám nhật động (star tracker) được thiết lập để quay theo Tốc độ nhật tinh. Thiết bị này sẽ di chuyển máy ảnh ngược chiều quay của Trái Đất. Bạn có thể phơi sáng từ 2 đến 5 phút, giữ ISO ở mức 800-1600. Bức ảnh cuối cùng sẽ ghi lại một dải Ngân Hà rực rỡ với nhiều chi tiết và màu sắc, nổi bật trên nền trời đầy sao.

Ngược lại với chụp ảnh sắc nét, khi bạn muốn tạo ra những vệt sao cong tròn ấn tượng, bạn sẽ không sử dụng Tốc độ nhật tinh. Thay vào đó, bạn cố định máy ảnh trên một chân máy vững chắc và chụp nhiều tấm ảnh phơi sáng dài liên tiếp (ví dụ 30 giây mỗi tấm) trong vài giờ. Sau đó, bạn dùng phần mềm để ghép các ảnh lại. Kết quả là các vệt sáng thể hiện rõ quỹ đạo biểu kiến của các ngôi sao do Trái Đất tự quay.

Các vùng duyên hải Nam Trung Bộ như Ninh Thuận, Phú Yên có địa hình độc đáo với những bãi đá và sa mạc cát. Để quay một đoạn video timelapse dải Ngân Hà di chuyển trên bầu trời, việc sử dụng chân đế bám nhật động là rất hữu ích. Nó giúp giữ dải Ngân Hà hoặc một chòm sao cụ thể ở trung tâm khung hình. Đoạn video sẽ mượt mà và chuyên nghiệp hơn, tạo cảm giác người xem đang du hành cùng các vì sao thay vì chỉ đứng yên quan sát.

Đây là thiết bị cốt lõi để chụp ảnh theo Tốc độ nhật tinh. Nó là một bộ phận cơ giới nhỏ gọn, được gắn giữa chân máy (tripod) và máy ảnh. Nhiệm vụ của nó là quay máy ảnh từ từ với tốc độ chính xác bằng Tốc độ nhật tinh. Các loại chân đế di động hiện nay rất nhẹ, phù hợp cho các chuyến đi trekking, leo núi.

• Địa điểm: Chọn những nơi xa thành phố để tránh ô nhiễm ánh sáng. Các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, hoặc các bản làng vùng cao là lựa chọn lý tưởng. Kiểm tra bản đồ ô nhiễm ánh sáng trước khi đi.

• Thời gian: Lên kế hoạch chuyến đi vào những đêm không trăng (tuần trăng mới) để bầu trời tối nhất. Theo dõi dự báo thời tiết để đảm bảo trời trong, không mây.

• Lưu trú: Chọn các homestay, eco-lodge gần địa điểm chụp để tiện di chuyển vào ban đêm. Việc này cũng giúp bạn có nơi nghỉ ngơi an toàn và sạc pin cho thiết bị.

• Chống ẩm và lạnh: Khí hậu núi cao hoặc ven biển có độ ẩm lớn và nhiệt độ thấp về đêm. Luôn mang theo túi chống ẩm và giữ pin dự phòng trong túi áo để giữ ấm, tránh pin bị sụt nhanh.

• An toàn tác nghiệp: Luôn đi cùng nhóm bạn hoặc người dẫn đường địa phương khi tác nghiệp ở nơi hoang vắng. Sử dụng đèn pin đội đầu ánh sáng đỏ để không làm ảnh hưởng thị lực ban đêm và không làm phiền người khác.

• Tôn trọng tự nhiên: Giữ im lặng, không xả rác và tuân thủ các quy định của địa phương hoặc ban quản lý khu vực. Hành trình săn ảnh của bạn cần song hành với việc bảo vệ môi trường.

1. Cần thiết bị gì để chụp ảnh theo Tốc độ nhật tinh?

Bạn cần một chân đế bám nhật động, hay còn gọi là star tracker.

2. Tốc độ nhật tinh có dùng để chụp ảnh ban ngày không?

Không, tốc độ này chỉ dành riêng cho việc theo dõi các thiên thể khi chụp ảnh phơi sáng dài vào ban đêm.

3. Tôi có thể chụp dải Ngân Hà mà không cần bám theo Tốc độ nhật tinh không?

Có, nhưng bạn phải phơi sáng rất ngắn để tránh vệt sao, dẫn đến chất lượng hình ảnh thấp hơn.

Xem chân đế bám nhật động tại WeTrek.vn.