Trồng loài bản địa (Native Planting) là gì?

Trồng loài bản địa là hành động trồng các loài cây và thực vật tự nhiên của một khu vực, giúp phục hồi hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học.

Trồng loài bản địa (Native Planting) là hoạt động trồng các loài thực vật đã tiến hóa và phát triển tự nhiên trong một khu vực hoặc hệ sinh thái cụ thể. Những loài này đã thích nghi hoàn hảo với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và hệ động vật địa phương qua hàng ngàn năm. Chúng là nền tảng của một hệ sinh thái khỏe mạnh.

Trong bối cảnh hoạt động ngoài trời, khái niệm này không chỉ dừng lại ở việc trồng cây. Nó đại diện cho một triết lý bảo tồn sâu sắc hơn. Đó là sự tôn trọng và nỗ lực duy trì tính nguyên vẹn của môi trường tự nhiên bạn khám phá. Mỗi hành động của bạn, từ việc chọn nơi cắm trại đến xử lý rác thải, đều góp phần bảo vệ hoặc gây hại cho các loài thực vật bản địa và hệ sinh thái mà chúng hỗ trợ.

Hiểu về các loài bản địa giúp bạn nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của mình khi đi vào tự nhiên. Chúng đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì sự cân bằng của môi trường.

• Phục hồi hệ sinh thái: Các loài thực vật bản địa là nền tảng của chuỗi thức ăn. Chúng cung cấp thức ăn và nơi trú ẩn cho động vật hoang dã địa phương, từ côn trùng, chim đến các loài thú lớn. Khi bạn đi trekking qua một khu rừng nguyên sinh như Vườn quốc gia Cúc Phương, bạn đang chứng kiến một hệ sinh thái phức tạp được duy trì bởi chính những loài cây bản địa này.
• Bảo tồn đa dạng sinh học: Một hệ thực vật bản địa phong phú sẽ hỗ trợ một hệ động vật đa dạng. Ngược lại, các loài ngoại lai xâm lấn có thể cạnh tranh và tiêu diệt thực vật bản địa, làm giảm đa dạng sinh học và phá vỡ cân bằng tự nhiên. Cây mai dương là một ví dụ về loài xâm lấn gây hại nghiêm trọng cho các vùng đất ngập nước ở Việt Nam.
• Bảo vệ đất và nước: Rễ của các loài cây bản địa giúp giữ đất, chống xói mòn hiệu quả, đặc biệt trên các sườn dốc mà bạn thường đi qua khi leo núi. Chúng cũng giúp lọc sạch nguồn nước ngầm, duy trì chất lượng nước trong các con suối bạn gặp trên đường đi.
• Tăng cường trải nghiệm khám phá: Trải nghiệm của bạn sẽ trọn vẹn hơn khi được hòa mình vào một cảnh quan tự nhiên, nguyên bản. Ngắm nhìn những cây đỗ quyên nở hoa trên đỉnh Fansipan hay những cánh rừng pơ mu cổ thụ ở Tây Nguyên mang lại cảm giác kết nối sâu sắc với thiên nhiên.

Mỗi chuyến đi của bạn là một cơ hội để thực hành bảo tồn. Các hành động dưới đây trực tiếp góp phần bảo vệ môi trường sống của các loài bản địa.

Giảm thiểu tác động tại nơi cắm trại

Luôn chọn cắm trại trên các bề mặt bền vững như đất trống, cát hoặc đá. Tránh dựng lều trên thảm thực vật non hoặc các khu vực nhạy cảm. Việc này ngăn chặn việc làm tổn thương rễ cây và các loài cây nhỏ, giúp chúng có cơ hội phát triển. Không đào rãnh quanh lều vì hành động này làm xáo trộn cấu trúc đất và gây hại cho hệ rễ ngầm.

Quản lý rác thải đúng cách

Nguyên tắc “Leave No Trace” (Không để lại dấu vết) là nền tảng. Mọi thứ bạn mang vào, bạn phải mang ra, bao gồm cả mẩu rác nhỏ nhất. Rác thải nhựa và thực phẩm thừa có thể làm ô nhiễm đất, thay đổi thành phần hóa học của đất và cản trở sự phát triển của thực vật bản địa. Động vật hoang dã cũng có thể ăn phải rác thải, gây nguy hiểm cho chúng.

Bảo vệ nguồn nước

Khi cần vệ sinh cá nhân hoặc rửa dụng cụ nấu ăn, hãy lấy nước và di chuyển ra xa nguồn nước (sông, suối, hồ) ít nhất 60 mét. Sử dụng các loại xà phòng, chất tẩy rửa tự phân hủy sinh học. Hóa chất từ các sản phẩm thông thường có thể gây hại cho hệ thủy sinh và các loài cây sống ven nguồn nước.

Tôn trọng động vật hoang dã

Quan sát động vật từ xa và không cho chúng ăn. Việc cho ăn làm thay đổi hành vi tự nhiên của chúng, bao gồm cả thói quen tìm kiếm thức ăn và vai trò của chúng trong việc phát tán hạt giống của các loài cây bản địa. Giữ khoảng cách an toàn giúp bảo vệ cả bạn và các loài động vật.

Phòng chống cháy rừng

Cháy rừng là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với các hệ sinh thái bản địa. Luôn tuân thủ các quy định về đốt lửa trại. Chỉ nhóm lửa ở những nơi cho phép, sử dụng bếp chuyên dụng và dập tắt lửa hoàn toàn trước khi rời đi. Một tàn lửa nhỏ cũng có thể phá hủy hàng ngàn hecta rừng.

Làm thế nào để góp phần bảo vệ loài bản địa khi đi trekking?

Bạn hãy tuân thủ nguyên tắc Không để lại dấu vết, không hái hoa, bẻ cành và đi đúng đường mòn wy định.

Tôi có nên mang hạt giống cây từ nhà đi trồng trong rừng không?

Không, việc này có thể vô tình mang đến các loài xâm lấn gây hại cho hệ sinh thái tự nhiên của khu vực.

Các khu bảo tồn ở Việt Nam có chương trình trồng cây bản địa không?

Có, nhiều vườn quốc gia và khu bảo tồn thường tổ chức các chương trình trồng cây phục hồi rừng mời tình nguyện viên tham gia.

Để chuẩn bị cho những chuyến đi có trách nhiệm, bạn cần những trang bị bền bỉ và phù hợp. Xem các sản phẩm dã ngoại chất lượng tại WeTrek.vn.