Trượt trên mặt nước (planing) (Planing) là gì?

Trượt trên mặt nước (planing) là trạng thái thuyền hoặc ván lướt trên mặt nước ở tốc độ cao, thay vì rẽ nước, giúp di chuyển nhanh và hiệu quả hơn.

Trượt trên mặt nước (planing) là một thuật ngữ trong thể thao dưới nước, mô tả hiện tượng thuyền, kayak hoặc ván chèo đứng (SUP) đạt đủ tốc độ để nhấc một phần thân khỏi mặt nước và lướt đi trên bề mặt. Thay vì phải đẩy một lượng nước lớn ra khỏi đường đi, thiết bị của bạn sẽ trượt trên mặt nước. Điều này làm giảm đáng kể lực cản và cho phép bạn di chuyển nhanh hơn với ít nỗ lực hơn.

Hầu hết các loại thuyền hoạt động ở một trong hai chế độ: chế độ đẩy nước hoặc chế độ lướt.

Chế độ đẩy nước (Displacement Mode): Ở tốc độ thấp, thân thuyền rẽ nước sang hai bên để di chuyển về phía trước. Tốc độ tối đa ở chế độ này bị giới hạn bởi chiều dài của thuyền. Đây là cách hoạt động của hầu hết các thuyền kayak du lịch (touring kayak) hoặc thuyền canoeing khi di chuyển thông thường.

Chế độ lướt (Planing Mode): Khi bạn tăng tốc, lực nâng thủy động lực học (hydrodynamic lift) tác động lên đáy thuyền. Khi lực nâng này đủ lớn, nó sẽ thắng trọng lực và đẩy phần lớn thân thuyền lên khỏi mặt nước. Lúc này, thuyền chuyển sang trạng thái planing. Bạn sẽ cảm nhận rõ thuyền nhẹ hơn, nhanh hơn và phản ứng nhạy hơn.

Nắm vững kỹ thuật planing mang lại nhiều ưu điểm cho người chèo:

• Tốc độ cao hơn: Bạn vượt qua giới hạn tốc độ của chế độ đẩy nước, giúp di chuyển nhanh hơn đáng kể.
• Tiết kiệm năng lượng: Khi đã vào trạng thái planing, bạn cần ít sức hơn để duy trì tốc độ cao.
• Trải nghiệm thú vị: Cảm giác lướt nhẹ trên mặt nước mang lại sự phấn khích và thử thách, đặc biệt khi lướt sóng hoặc chèo xuôi gió.
• Tăng khả năng điều khiển: Ở tốc độ cao, thuyền và ván phản ứng nhanh với các động tác điều khiển của bạn.

Để đạt trạng thái planing, bạn cần sự kết hợp của kỹ thuật, thiết bị và điều kiện tự nhiên phù hợp.

• Kỹ thuật chèo (Paddling Technique): Bạn cần thực hiện các cú chèo mạnh, nhanh và liên tục để tạo ra gia tốc cần thiết. Sử dụng toàn bộ cơ thể, từ thân, lưng đến tay để tối đa hóa lực chèo.
• Tư thế cơ thể (Body Position): Hơi ngả người về phía sau để giúp mũi thuyền hoặc ván nhấc lên. Giữ thăng bằng tốt là yếu tố quan trọng khi thiết bị bắt đầu lướt.
• Tận dụng điều kiện tự nhiên (Using Natural Conditions): Chèo xuôi theo sóng hoặc gió (downwinding) là cách hiệu quả nhất để planing. Ví dụ, khi chèo SUP ở vùng biển Mũi Né có gió hoặc Vịnh Lan Hạ có sóng nhỏ, bạn có thể bắt một con sóng để thuyền lướt đi.

Thiết kế thân thuyền (hull) ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng planing.

Thân thuyền phẳng (Planing Hull): Loại thân này có đáy phẳng và rộng. Thiết kế này tạo ra bề mặt lớn để lực nâng thủy động lực học tác động, giúp thuyền dễ dàng chuyển sang trạng thái planing. Các loại ván SUP lướt sóng (SUP surfing) và thuyền kayak vượt thác (whitewater kayak) thường có thân phẳng.

Thân thuyền cong (Displacement Hull): Loại thân này có mũi nhọn và đáy tròn hoặc hình chữ V. Nó được thiết kế để rẽ nước một cách hiệu quả ở tốc độ thấp và trung bình, nhưng khó đạt được trạng thái planing. Thuyền kayak du lịch (touring kayak) thường có thiết kế này để đi đường dài ổn định.

Planing là một kỹ thuật tốc độ cao, đòi hỏi bạn phải chú ý đến an toàn và bảo vệ môi trường xung quanh.

Luôn mặc áo phao (PFD). Kiểm tra dự báo thời tiết, gió và sóng trước khi ra khơi. Hãy luyện tập ở những vùng nước quen thuộc và hiểu rõ giới hạn của bản thân. Tốc độ cao đồng nghĩa với việc va chạm sẽ nguy hiểm hơn.

Khi di chuyển với tốc độ cao, bạn cần ý thức hơn về tác động của mình.

• Tránh các khu vực nước nông: Di chuyển nhanh ở vùng nước nông có thể làm hỏng các hệ sinh thái nhạy cảm như rạn san hô ở Phú Quốc hoặc thảm cỏ biển ở Côn Đảo.
• Giữ khoảng cách với động vật hoang dã: Tốc độ cao và tiếng động đột ngột có thể làm phiền các loài chim nước hoặc sinh vật biển. Luôn giữ một khoảng cách an toàn.
• Tuân thủ nguyên tắc Không để lại dấu vết (Leave No Trace): Nguyên tắc này cũng áp dụng trên mặt nước. Không xả rác và tôn trọng các quy định tại các khu bảo tồn thiên nhiên như Vịnh Hạ Long hay các vườn quốc gia.

Môn thể thao nào dễ đạt trạng thái planing nhất?
SUP lướt sóng (SUP surfing) và kayak lướt sóng (surf kayaking) là hai môn dễ đạt trạng thái planing nhất nhờ sự hỗ trợ của sóng.

Thân thuyền (hull) nào tốt nhất cho planing?
Thân thuyền phẳng (planing hull) được thiết kế đặc biệt để lướt trên mặt nước một cách hiệu quả.

Tôi có cần điều kiện đặc biệt để planing không?
Gió thuận và những con sóng nhỏ giúp bạn đạt trạng thái planing dễ dàng hơn nhiều.

Xem các mẫu thuyền kayak và ván chèo đứng (SUP) phù hợp cho kỹ thuật này tại WeTrek.vn.