Tuyến sơ tán (Evacuation Route) là gì?

Tại sao bạn cần xác định Tuyến sơ tán (Evacuation Route)

Trong các chuyến đi cắm trại và bushcraft, các tình huống nguy hiểm có thể xảy ra đột ngột. Một kế hoạch sơ tán rõ ràng giúp bạn phản ứng nhanh chóng, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ an toàn cho bản thân cũng như đồng đội. Việc chuẩn bị trước giúp bạn giữ bình tĩnh và đưa ra quyết định chính xác dưới áp lực.

Các mối nguy hiểm phổ biến trong môi trường tự nhiên tại Việt Nam bao gồm:

• Lũ quét, lũ ống tại các khu vực ven suối, hẻm núi, đặc biệt trong mùa mưa.

• Sạt lở đất ở các sườn đồi, núi dốc sau những trận mưa lớn kéo dài.

• Cháy rừng trong mùa khô hanh.

• Thời tiết thay đổi đột ngột như giông sét, gió lớn.

• Gặp phải sự cố y tế cần được cấp cứu nhanh chóng.

Ví dụ, khi cắm trại ven suối ở Pù Luông (Thanh Hóa) hoặc gần các khe nước trong Vườn quốc gia Cúc Phương, một cơn mưa lớn ở thượng nguồn có thể gây ra lũ quét bất ngờ. Nếu không có tuyến đường thoát hiểm lên vùng đất cao hơn đã định sẵn, bạn sẽ đối mặt với nguy hiểm nghiêm trọng.

Cách xác định một Tuyến sơ tán hiệu quả

Việc lập kế hoạch sơ tán đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng và quan sát thực địa. Bạn cần kết hợp thông tin từ bản đồ và đánh giá trực tiếp tại địa điểm cắm trại.

Nghiên cứu trước chuyến đi

Trước khi khởi hành, bạn cần thu thập càng nhiều thông tin về địa điểm càng tốt. Sử dụng bản đồ địa hình (topographic map) để nhận diện các đặc điểm tự nhiên. Các đường đồng mức trên bản đồ cho bạn biết độ dốc và các vùng đất cao. Đánh dấu sẵn các con đường mòn, nguồn nước, trạm kiểm lâm, hoặc khu dân cư gần nhất. Kiểm tra dự báo thời tiết chi tiết cho khu vực và khoảng thời gian bạn ở đó. Đọc các bài viết chia sẻ kinh nghiệm từ những người đã đến địa điểm đó để biết về các rủi ro tiềm ẩn.

Xác định các tuyến đường khả thi tại thực địa

Khi đến điểm cắm trại, hãy dành thời gian đi bộ xung quanh để xác nhận các thông tin đã nghiên cứu. Tìm kiếm và quyết định các tuyến đường thoát hiểm dựa trên quan sát thực tế.

• Tuyến chính (Primary Route): Đây là con đường rõ ràng, an toàn và dễ đi nhất để thoát ra khỏi khu vực. Thông thường, đây chính là con đường bạn đã dùng để đi vào.

• Tuyến phụ (Alternate Route): Luôn chuẩn bị một phương án B. Tuyến đường chính có thể bị chặn bởi cây đổ, sạt lở hoặc nước dâng. Tuyến phụ là một lối đi khác, có thể khó đi hơn nhưng vẫn dẫn bạn đến nơi an toàn.

Một tuyến sơ tán tốt luôn hướng về vùng đất cao hơn, tránh xa các lòng suối, hẻm vực hoặc các sườn dốc không ổn định. Ví dụ, khi cắm trại trên cung đường Tà Năng - Phan Dũng, tuyến sơ tán của bạn khi có mưa lớn là di chuyển ngay lập tức lên các quả đồi cao, tránh xa các con suối vốn là đường đi trong mùa khô.

Các yếu tố cần xem xét khi lập kế hoạch sơ tán

Một kế hoạch hoàn chỉnh không chỉ bao gồm tuyến đường mà còn các yếu tố đi kèm để đảm bảo việc sơ tán diễn ra suôn sẻ.

• Điểm kích hoạt (Trigger Point): Đây là một điều kiện hoặc dấu hiệu cụ thể mà khi nó xảy ra, bạn sẽ quyết định bắt đầu sơ tán ngay lập tức. Ví dụ: nước suối bắt đầu đục và dâng cao, trời mưa to liên tục trong hơn 30 phút, hoặc bạn ngửi thấy mùi khói từ xa.

• Điểm tập kết an toàn (Safe Assembly Point): Đây là một địa điểm an toàn đã được xác định trước mà mọi người trong nhóm sẽ hướng tới. Đó có thể là một trạm kiểm lâm, một đỉnh đồi trống trải, hoặc con đường lớn gần nhất.

• Trang bị cần thiết: Chuẩn bị sẵn một túi đồ khẩn cấp (go-bag) với các vật dụng thiết yếu như đèn pin đội đầu, bộ sơ cứu, nước uống, đồ ăn nhẹ năng lượng cao, la bàn, bản đồ, và thiết bị liên lạc như điện thoại vệ tinh nếu có.

• Thông tin liên lạc: Trước chuyến đi, luôn thông báo cho một người ở nhà về lịch trình chi tiết, địa điểm cắm trại và các tuyến sơ tán dự kiến của bạn. Hẹn giờ liên lạc hoặc thời điểm bạn dự kiến trở về an toàn.

Việc chuẩn bị một tuyến sơ tán không phải là biểu hiện của sự sợ hãi. Đó là kỹ năng sinh tồn cơ bản, thể hiện sự tôn trọng đối với tự nhiên và sự nghiêm túc của bạn trong việc đảm bảo an toàn cho mỗi chuyến đi.

Câu hỏi thường gặp

Tôi có cần Tuyến sơ tán cho chuyến cắm trại ngắn trong ngày không?

Có, mọi chuyến đi ngoài trời đều cần một kế hoạch thoát hiểm để phòng ngừa các tình huống bất ngờ.

Làm cách nào để đánh dấu Tuyến sơ tán trên bản đồ?

Bạn có thể dùng bút không trôi để vẽ trực tiếp lên bản đồ giấy hoặc ghim các điểm quan trọng trên ứng dụng bản đồ ngoại tuyến.

Nên làm gì nếu Tuyến sơ tán chính bị chặn?

Bạn cần bình tĩnh chuyển sang tuyến sơ tán phụ đã chuẩn bị trước và sử dụng bản đồ cùng la bàn để định hướng.

Để chuẩn bị tốt nhất cho mọi tình huống, việc trang bị các công cụ định vị và an toàn là rất quan trọng. Xem các thiết bị định vị và an toàn tại WeTrek.vn.