Vòm sáng đô thị (Light Dome) là gì?

Vòm sáng đô thị (Light Dome) là gì?

Vòm sáng đô thị là một quầng sáng lớn trên bầu trời đêm. Nó xuất hiện phía trên các khu vực đô thị. Hiện tượng này xảy ra khi ánh sáng nhân tạo từ đèn đường, tòa nhà, và phương tiện giao thông chiếu lên trời. Các hạt trong khí quyển như bụi, hơi nước và không khí khuếch tán ánh sáng này. Chúng tạo ra một vòm sáng màu vàng hoặc cam, che khuất các ngôi sao và thiên thể mờ.

Đối với nhiếp ảnh gia ngoài trời, đặc biệt là người chụp ảnh thiên văn, vòm sáng đô thị là một trở ngại lớn. Nó làm giảm độ tương phản giữa các ngôi sao và nền trời. Điều này khiến việc chụp ảnh dải Ngân Hà, mưa sao băng, hoặc các tinh vân trở nên khó khăn.

Vòm sáng đô thị ảnh hưởng đến nhiếp ảnh ngoài trời như thế nào?

Vòm sáng đô thị tác động trực tiếp đến chất lượng và khả năng thực hiện các bức ảnh đêm của bạn. Các ảnh hưởng chính bao gồm:

• Làm mờ sao và dải Ngân Hà: Đây là ảnh hưởng rõ rệt nhất. Ánh sáng nhân tạo làm lu mờ ánh sáng yếu từ các ngôi sao xa, khiến chúng biến mất khỏi khung hình của bạn. Dải Ngân Hà sẽ mất chi tiết và trở nên nhạt nhòa.
• Gây sai màu ảnh (Color Cast): Vòm sáng thường tạo ra một lớp màu cam, vàng hoặc nâu đỏ lên bầu trời. Điều này làm sai lệch màu sắc tự nhiên của bầu trời đêm và các thiên thể. Bạn sẽ cần tốn nhiều công sức hơn trong khâu hậu kỳ để cân bằng lại màu sắc.
• Giảm độ tương phản: Bầu trời không còn đen thẳm. Sự chênh lệch sáng tối giữa các ngôi sao và nền trời giảm xuống. Bức ảnh của bạn sẽ thiếu chiều sâu và độ trong trẻo.
• Giới hạn thời gian phơi sáng: Trong khu vực ô nhiễm ánh sáng nặng, bạn không thể phơi sáng quá lâu. Cảm biến máy ảnh sẽ nhanh chóng bị "lóa" bởi ánh sáng từ vòm sáng trước khi kịp ghi nhận đủ ánh sáng từ các ngôi sao.

Kinh nghiệm chọn địa điểm săn ảnh tránh vòm sáng đô thị tại Việt Nam

Để có những bức ảnh bầu trời đêm chất lượng, việc lựa chọn địa điểm là yếu tố quyết định. Bạn cần tìm đến những nơi có mức độ ô nhiễm ánh sáng thấp nhất.

Sử dụng bản đồ ô nhiễm ánh sáng

Các công cụ trực tuyến như Light Pollution Map hay Dark Site Finder giúp bạn xác định các vùng trời tối. Bản đồ này phân loại các khu vực theo thang màu. Bạn nên chọn các địa điểm nằm trong vùng màu xám, xanh dương hoặc xanh lá để có điều kiện chụp tốt nhất.

Đi xa trung tâm thành phố

Quy tắc chung là di chuyển ra xa các thành phố lớn và khu công nghiệp ít nhất từ 50 đến 100 km. Khoảng cách này giúp giảm thiểu đáng kể ảnh hưởng của vòm sáng đô thị. Ví dụ, từ Hà Nội, bạn có thể đến các vùng núi như Mẫu Sơn (Lạng Sơn) hoặc Tà Xùa (Sơn La). Từ TP.HCM, các địa điểm như Vườn quốc gia Cát Tiên hoặc vùng ven biển Bình Thuận là lựa chọn phù hợp.

Ưu tiên các khu bảo tồn và vườn quốc gia

Các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên thường có quy định chặt chẽ về chiếu sáng. Điều này giúp chúng trở thành những địa điểm lý tưởng để chụp ảnh bầu trời đêm. Một số gợi ý tại Việt Nam:

• Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà (Lâm Đồng): Vị trí trên cao và xa thành phố giúp nơi đây có bầu trời rất trong.
• Vườn quốc gia Tà Đùng (Đắk Nông): Ít dân cư, không gian rộng lớn, ít bị ảnh hưởng bởi ánh sáng nhân tạo.
• Quần đảo Nam Du (Kiên Giang): Các hòn đảo xa đất liền cung cấp một bầu trời đêm gần như nguyên sơ trên biển.

Mẹo tác nghiệp và bảo quản thiết bị khi săn ảnh đêm

Khi đã chọn được địa điểm, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng cho chuyến đi săn ảnh.

Thiết bị và kỹ thuật

• Dùng kính lọc ô nhiễm ánh sáng (Light Pollution Filter): Kính lọc này giúp chặn các bước sóng ánh sáng nhân tạo phổ biến, cho phép ánh sáng từ các thiên thể đi qua. Nó giúp cải thiện độ tương phản và màu sắc tự nhiên cho bức ảnh.
• Hướng ống kính ra xa vòm sáng: Nếu không thể thoát khỏi vòm sáng hoàn toàn, hãy xác định hướng của nó và bố cục khung hình về phía ngược lại.
• Tận dụng vòm sáng: Đôi khi, bạn có thể biến vòm sáng thành một yếu tố sáng tạo. Ánh sáng hắt lên từ thành phố xa có thể tạo ra một đường chân trời rực rỡ, làm nổi bật tiền cảnh như một dãy núi hoặc một cái cây đơn độc.

An toàn và bảo quản

• Phương tiện di chuyển: Các địa điểm trời tối thường khó tiếp cận. Hãy đảm bảo phương tiện của bạn phù hợp với địa hình và mang đủ dụng cụ sửa chữa cơ bản.
• Bảo quản thiết bị: Ban đêm ở vùng núi hoặc ven biển có độ ẩm cao. Sử dụng túi chống ẩm và hộp đựng chuyên dụng để bảo vệ máy ảnh, ống kính và flycam. Mang theo đủ pin dự phòng vì nhiệt độ thấp làm pin nhanh hết.
• An toàn cá nhân: Luôn đi theo nhóm, mang theo đèn pin đội đầu, thiết bị định vị GPS và thông báo lịch trình cho người thân. Tìm hiểu kỹ về khu vực tác nghiệp để tránh các mối nguy hiểm từ động vật hoang dã hoặc địa hình phức tạp.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để biết một địa điểm có ô nhiễm ánh sáng hay không?
Bạn hãy dùng các ứng dụng hoặc trang web bản đồ ô nhiễm ánh sáng trực tuyến để kiểm tra mức độ ô nhiễm tại vị trí đó.

Vòm sáng đô thị có ảnh hưởng đến việc quay phim ban đêm không?
Có, vòm sáng đô thị làm giảm chất lượng video đêm, gây nhiễu hạt và sai màu tương tự như khi chụp ảnh.

Kính lọc ô nhiễm ánh sáng có loại bỏ hoàn toàn vòm sáng không?
Không, kính lọc chỉ giúp giảm bớt ảnh hưởng chứ không loại bỏ hoàn toàn, đặc biệt ở những khu vực ô nhiễm nặng.