Vùng đệm sinh cảnh (Habitat Buffer Zone) là gì?

Vùng đệm sinh cảnh là khu vực chuyển tiếp bao quanh vùng lõi bảo tồn, giúp giảm tác động của con người và bảo vệ đa dạng sinh học.

Vùng đệm sinh cảnh (Habitat Buffer Zone) là một khu vực đất hoặc nước nằm xung quanh một khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt, thường gọi là vùng lõi (core zone). Mục đích chính của vùng đệm là giảm thiểu các tác động tiêu cực từ hoạt động của con người ở bên ngoài, tạo một lớp lá chắn bảo vệ cho hệ sinh thái nhạy cảm bên trong. Vùng đệm hoạt động như một khu vực chuyển tiếp, nơi các hoạt động bền vững và có kiểm soát được cho phép, giúp cân bằng giữa nhu cầu của con người và mục tiêu bảo tồn.

Đối với người yêu thích hoạt động ngoài trời, bạn thường xuyên di chuyển và sinh hoạt trong các vùng đệm này. Ví dụ, khu vực ven bìa rừng của Vườn Quốc gia Cúc Phương hoặc các bản làng du lịch cộng đồng xung quanh Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông chính là các vùng đệm sinh cảnh. Hành động của bạn tại đây ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của vùng lõi.

Hiểu rõ vai trò của vùng đệm sinh cảnh giúp bạn tham gia các hoạt động ngoài trời một cách có trách nhiệm hơn. Các khu vực này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng của toàn bộ hệ sinh thái.

• Hành lang đa dạng sinh học: Vùng đệm tạo ra không gian sống và di chuyển cho các loài động vật hoang dã giữa vùng lõi và các khu vực khác, giúp duy trì sự đa dạng di truyền.

• Giảm áp lực lên vùng lõi: Vùng đệm cho phép các hoạt động như du lịch sinh thái, trekking, hoặc cắm trại ở mức độ được kiểm soát. Điều này giúp giảm số lượng người tập trung vào khu vực lõi nhạy cảm nhất.

• Hỗ trợ cộng đồng địa phương: Các hoạt động kinh tế bền vững như homestay, hướng dẫn viên địa phương, bán nông sản thường phát triển ở vùng đệm, tạo sinh kế cho người dân và khuyến khích họ tham gia bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

• Bảo vệ tài nguyên nước: Vùng đệm giúp lọc và bảo vệ nguồn nước chảy vào vùng lõi, đảm bảo chất lượng nước cho cả hệ sinh thái và con người.

Khi bạn trekking qua một khu rừng trồng hoặc cắm trại gần một ngôi làng ở Vườn Quốc gia Bidoup Núi Bà, bạn đang ở trong vùng đệm. Việc tuân thủ các quy tắc tại đây cũng quan trọng như khi bạn ở sâu trong vùng lõi.

Để bảo vệ các vùng đệm sinh cảnh và hệ sinh thái mà chúng che chở, bạn cần áp dụng các nguyên tắc du lịch có trách nhiệm trong mọi chuyến đi. Những hành động nhỏ của bạn tạo ra tác động lớn.

• Luôn đi trên đường mòn có sẵn: Tránh tạo lối đi mới vì việc này gây xói mòn đất và phá hủy thảm thực vật.

• Giữ khoảng cách an toàn với động vật: Quan sát từ xa, không cho động vật ăn. Thức ăn của con người có hại cho chúng và làm thay đổi tập tính tự nhiên.

• Không hái lượm hoặc di chuyển thực vật: Mỗi loài cây, hòn đá đều là một phần của hệ sinh thái. Hãy để nguyên mọi thứ như bạn đã thấy.

• Mang về tất cả rác thải: Nguyên tắc “Leave No Trace” (Không để lại dấu vết) là kim chỉ nam. Bất cứ thứ gì bạn mang vào, hãy mang ra, bao gồm cả vỏ kẹo và mẩu thức ăn thừa.

• Xử lý chất thải đúng cách: Đào hố mèo (cathole) sâu 15-20 cm, cách nguồn nước, đường mòn và khu cắm trại ít nhất 60 mét để xử lý chất thải con người. Lấp đất lại sau khi hoàn tất.

• Sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường: Ưu tiên các loại xà phòng, kem đánh răng có khả năng phân hủy sinh học.

• Tìm hiểu quy định địa phương: Mỗi Vườn Quốc gia (National Park) hay Khu bảo tồn (Nature Reserve) có quy định riêng về cắm trại, đốt lửa, và di chuyển. Luôn kiểm tra thông tin trước chuyến đi.

• Không đốt lửa trại ở nơi cấm: Nếu được phép, hãy sử dụng các vị trí đốt lửa đã có sẵn và dập tắt lửa hoàn toàn trước khi rời đi.

• Thuê hướng dẫn viên địa phương: Họ không chỉ đảm bảo an toàn cho bạn mà còn cung cấp kiến thức về tự nhiên và giúp bạn tuân thủ đúng các quy định bảo tồn.

• Cắm trại cách xa nguồn nước: Dựng lều cách sông, suối, hồ ít nhất 60 mét để tránh gây ô nhiễm và nhường không gian cho động vật hoang dã đến uống nước.

• Rửa dọn xa nguồn nước: Khi rửa chén bát hoặc vệ sinh cá nhân, hãy lấy nước và thực hiện cách xa nguồn nước. Đổ nước thải xuống đất để đất lọc tự nhiên.

• Chọn nơi ở bền vững: Ưu tiên các hình thức lưu trú như eco-lodge, homestay của người dân địa phương, hoặc các trạm kiểm lâm. Những nơi này thường có tác động môi trường thấp và hỗ trợ kinh tế cộng đồng.

Hành động có trách nhiệm trong các vùng đệm sinh cảnh là cách thiết thực nhất để bạn góp phần bảo vệ những vùng thiên nhiên hoang dã mà bạn yêu quý. Mỗi chuyến đi là một cơ hội để bạn thể hiện sự tôn trọng đối với tự nhiên.

Vùng đệm khác vùng lõi như thế nào?

Vùng lõi được bảo vệ nghiêm ngặt nhất, còn vùng đệm cho phép một số hoạt động hạn chế để giảm áp lực lên vùng lõi.

Tại sao phải cắm trại cách xa nguồn nước?

Việc này giúp ngăn chặn ô nhiễm nguồn nước và bảo vệ môi trường sống ven bờ của động vật hoang dã.

Tôi có thể làm gì để hỗ trợ bảo vệ vùng đệm?

Bạn hãy tuân thủ các nguyên tắc du lịch có trách nhiệm, ưu tiên sử dụng dịch vụ địa phương và lan tỏa ý thức bảo tồn.

Để thực hiện tốt các nguyên tắc trên, việc trang bị đầy đủ dụng cụ là rất quan trọng. Xem các thiết bị dã ngoại phù hợp cho chuyến đi có trách nhiệm của bạn tại WeTrek.vn.