Bảo trì bộ lọc (Filter Maintenance) là gì?

Bảo trì bộ lọc là quy trình làm sạch, bảo quản dụng cụ lọc nước để đảm bảo nguồn nước an toàn và kéo dài tuổi thọ thiết bị trong các chuyến đi sinh tồn.

Trong kỹ năng sinh tồn và bushcraft, nước sạch là ưu tiên hàng đầu, quan trọng hơn cả thức ăn và nơi trú ẩn. Một bộ lọc nước hiệu quả giúp bạn loại bỏ vi khuẩn, động vật nguyên sinh và cặn bẩn từ các nguồn tự nhiên như suối, sông, hồ. Bảo trì bộ lọc (Filter Maintenance) không chỉ là việc vệ sinh dụng cụ. Nó là một kỹ năng đảm bảo sự sống còn của bạn.

Một bộ lọc bị tắc hoặc nhiễm bẩn sẽ trở nên vô dụng. Nó làm giảm tốc độ dòng chảy, khiến bạn mất thời gian quý báu. Quan trọng hơn, một bộ lọc hỏng có thể cho phép các mầm bệnh đi qua, dẫn đến các bệnh đường ruột nghiêm trọng. Giữa nơi hoang dã, việc bị mất nước do tiêu chảy hoặc nôn mửa có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Vì vậy, biết cách bảo trì bộ lọc nước cũng quan trọng như biết cách tạo ra lửa hay dựng lều.

Bảo trì bộ lọc bao gồm các hành động trước, trong và sau chuyến đi. Mỗi bước đều đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hiệu suất và độ an toàn của thiết bị.

Đây là những thao tác bạn thực hiện ngay trong chuyến đi để giữ cho bộ lọc hoạt động tốt.

• Rửa ngược (Backflushing): Đây là kỹ thuật quan trọng nhất. Sau mỗi lần sử dụng hoặc khi thấy dòng chảy chậm lại, bạn dùng nước sạch đã lọc để đẩy ngược qua bộ lọc. Quá trình này đẩy các cặn bẩn bị kẹt trong các sợi lọc ra ngoài. Hầu hết các bộ lọc dạng sợi rỗng như Sawyer Squeeze đều đi kèm một ống tiêm chuyên dụng cho việc này.
• Lọc sơ (Pre-filtering): Trước khi đưa nước vào bộ lọc, hãy dùng một tấm vải, khăn rằn hoặc lớp áo phông để loại bỏ các cặn lớn như lá cây, cát và bùn. Việc này giúp giảm tải cho bộ lọc chính, ngăn ngừa tắc nghẽn và kéo dài thời gian giữa các lần rửa ngược.
• Bảo vệ khỏi đóng băng: Các bộ lọc sợi rỗng sẽ bị hỏng vĩnh viễn nếu nước bên trong bị đóng băng. Các tinh thể băng sẽ làm rách màng lọc. Trong thời tiết lạnh ở các vùng núi cao Việt Nam như Sapa hay Mẫu Sơn, hãy giữ bộ lọc trong túi ngủ hoặc túi áo sát người để tránh bị đông đá.

Sau khi trở về từ chuyến đi, việc bảo trì kỹ lưỡng sẽ quyết định tuổi thọ của bộ lọc.

• Vệ sinh sâu: Thực hiện rửa ngược nhiều lần với nước sạch. Bạn có thể khử trùng bộ lọc bằng dung dịch thuốc tẩy gia dụng pha loãng (vài giọt cho mỗi lít nước) hoặc giấm trắng. Hãy súc rửa kỹ lại bằng nước sạch sau khi khử trùng để loại bỏ hoàn toàn dư chất.
• Phơi khô hoàn toàn: Đây là bước cực kỳ quan trọng. Một bộ lọc ẩm ướt là môi trường lý tưởng cho nấm mốc và vi khuẩn phát triển. Hãy tháo rời các bộ phận và để chúng khô tự nhiên trong không khí trong vài ngày trước khi cất giữ.
• Bảo quản đúng cách: Cất bộ lọc ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Việc này giúp ngăn ngừa sự suy giảm chất lượng của vật liệu và giữ cho bộ lọc sẵn sàng cho chuyến đi tiếp theo.

Kỹ năng sinh tồn không chỉ là việc khai thác thiên nhiên mà còn là sống hòa hợp với nó. Bảo trì bộ lọc thể hiện rõ tinh thần này.

Khi bạn bảo trì tốt thiết bị của mình, bạn kéo dài vòng đời sản phẩm. Điều này làm giảm lượng rác thải ra môi trường. Thay vì vứt bỏ một bộ lọc bị tắc và mua cái mới, bạn học cách chăm sóc và duy trì nó. Hành động này giúp giảm dấu chân sinh thái của bạn.

Sử dụng bộ lọc nước cũng giúp bạn không phải phụ thuộc vào chai nước nhựa dùng một lần. Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản của Leave No Trace (Không để lại dấu vết). Mỗi lít nước bạn lọc từ suối là một chai nhựa bạn không mang vào rừng và không cần phải mang ra. Việc bảo trì bộ lọc để nó luôn hoạt động hiệu quả chính là cách bạn thực hành sự bền vững một cách thiết thực. Khi vệ sinh bộ lọc tại hiện trường, hãy thực hiện cách xa nguồn nước ít nhất 60 mét để tránh làm ô nhiễm ngược.

Hỏi: Khi nào tôi nên thay thế lõi lọc nước của mình?

Đáp: Bạn nên thay lõi lọc khi tốc độ dòng chảy vẫn rất chậm ngay cả sau khi đã rửa ngược, hoặc theo đúng vòng đời sản phẩm mà nhà sản xuất khuyến nghị.

Hỏi: Tôi có thể dùng nước chưa lọc để rửa ngược bộ lọc không?

Đáp: Bạn không nên dùng nước chưa lọc để rửa ngược vì nó sẽ đẩy thêm cặn bẩn vào sâu bên trong và làm hỏng vĩnh viễn các sợi lọc.

Trang bị cho mình những kiến thức và dụng cụ phù hợp là bước đầu tiên cho mọi hành trình an toàn. Xem các loại bộ lọc nước và dụng cụ sinh tồn tại WeTrek.vn.